DE TELESCOPIIS ET MICROSCOPIIS. 1685 — 1692. 48 I 



[Propositio VIL] 



Lentium Aperturasin Telefcopijs definire. 



Cum ratio augmenti in duarum lentium telefcopijs ea elle oftenfa fit ') quae 

 foci diftanciîe lentis exterioris ad ocularis foci diftantiam; aut fi haïc cava lens 

 fuerit, ad diftanciam punfti difperfus^), videatur forfan quamvis brevi tele- 

 fcopio quantumlibet auéla vifibilia fpeftari pofie. Sed duplex caufa eft quae 

 hoc impediat. Altéra quod , manente eadem lentis exterioris apertura , quanto 

 magis res vifas amplificarit telefcopium adhibita oculari lente acutiori tanto 

 quoque obfcuriores videri faciet. Altéra quod et minus diftinftas eas referet. Si 

 vero augenda apertura remedium quaîratur, eo magis augebitur confufio. Quœ ad 

 lucem obfcuritatemque attinent 3) intelligentur fi attendamus ad pifturam illam 

 rei vifae quae in fundo oculi formatur; quae quanto major efficietur, five id 

 refraélione lentium fiât, five folum propius accedendo, tanto majore copia a 

 fingulis rei punftis radij intra oculum recipiendi funt, ut eadem claritas maneat. 

 Si enim nudo oculo intuens duplo propius ad vifibile accédas, fit ejus piftura in 

 fundo oculi duplo quam fuerat major fecundum diametrum, quadruplo fecun- 

 dum aream. Sed et quadruplo plures radij pupillam ingrediuntur ab unoquoque 

 ejus punfto manantes, quia coni radiofi angulus duplus fit. Itaque eadem lux 

 pifturœ in utraque difl:antia percipitur , idque ita natura comparatum eft. Si vero 

 telefcopium parandum fit decuplo augens vifibilia ratione diametri, quodque tam 

 lucida omnia référât atque cum nudo vifu fpeélantur, debebit et in lente exteriori 

 diameter aperturae ad pupillae diametrum décupla efie, etiamfi nec repercuflii 

 fuperficierum utriufque lentis, nec vitri colore pars ulla radiorum intercipere- 

 tur. Sic enim cum rei vifœ fuperficies centuplo augeatur, babebituret lux centu- 

 pla ejus quam nuda pupilla admittebat. 



Sed multo minor lucis menfura telefcopijs fufficit. Nam quibus interdiu utimur, 

 non nimis obfcura funt fi modo fextam vel feptimam partem habeant claritatis 

 quae folet oculis percipi. Longiora vero, quibus luna ac Planetae fpeftantur, duplo 

 minori adhuc luce indigent, quod oculi per tenebras minore luce moveanturquam 

 interdiu. Ita in telefcopio 30 pedes longo, quod Planetas amplificat centiesnovies 

 ratione diametri , eoque latitudinem aperturae pofceret , quîe ad eam quae pupillœ 



') Voir la Prop. III, p. 455. 

 *) Voir la Prop. I, p. 443. 



î) On peut comparer avec ce qui suit à propos de cette première cause la Prop. X des„Reiecta", 

 P- 333-337- 



61 



