DE TELESCOPIIS ET MICROSCOPIIS. 1685 1692. 507 



Lunani convertatur, qiis centuplo lucidior eft (non tota inqiiam fed partibus 

 (ingiilis) quippe dccuplo Soli propinqiiior, an non iitiliter aperturae latitudo 

 imniinui poflîc, fimulqiie eadem propoitione lentis ociilaris foci dillantia; ut fiât 

 regionum Liniîe claritas non major quam quae erat in Saturno, amplificatio vero 

 milite major évadât. Velut in telefcopio 30 pedum, fi diameter apertiirae 3 polli- 

 ciim ') rediicatur adjX-fo pollicis,qu£epaulo minus efficiunt quam partem tertiam 

 prioris, fimulque foci dillantia lentis ocularis eadem proportione diminuatur; hic 

 enim idem vifibile rcfpicienti efl^et claritatis proportio quadruplicata ejus quae 

 3 ad \/ fô-> ^^ propof. [VIII] ^) hoc eft, ea quœ 100 ad i ; cumque Luna; regio- 

 nes fint centuplo clariores quam Saturni, maneret eadem claritas in Luna quae 

 prius fuerat in Saturno. fed ex eadem prop. et aberratio quoque in fundo oculi 

 utrobique aequalis erit, et amplificatio in Luna quam Saturno major fecundum 

 rationem 3 ad l/f^i <1"^ major eft tripla. Itaque plurimum profutura haec aper- 

 tura; et ocularis lentis variatio 2) videtur. at reipfa fecus accidit. Igitur caufa cur 

 ita fiât dicenda eft. quam duplicem efl"e ajo. prima enim quod melius accuratiuf- 

 que cernantur partes minima; quîeque in orbe Lunari, fi tota lux telefcopio 

 relinquatur, quam fi centuplo minor fiât, etfi non pro hac tanta ratione diffc- 

 rentiîe. altéra eft, quod nimium arftata apertura pereat nitida jmaginum circum- 

 fcriptio, quod diligenter eft notanduni, et quinam hic a natura conftituti fint 

 termini nofcendum. Fit nenipe utquantomagis contrahitur apertura, tantoexiliori 

 cylindrulo ad oculum accidant radij ab uno quopiam rei vifîepunfto manantes, 

 cujus cylindruli femidiameter in fig. [25] prop. [VII] 't) eft PO. Quod fiduplum 

 ejus five diameter totus fit intra i vel ^ lineae s) , hoc eft , minor quam g'g vel Jj 

 pollicis dépérit illa imaginum circumfcriptio, ob caufam in oculi naturali confti- 

 tutione latentem, five ea in choroide aut retina quœrenda fit, five in ipfis oculi 

 humoribus. namque et ad nudum oculum oppofitâ lamina cum foramine quod fit 

 infra ^ aut ^ lines partem minus diftinfti vifibilium termini apparerc incipiunr, 

 ac tanto confufiorcs quanto ulterius minuetur foramen. Facile vero oftcnditur in 

 addufto exemplo jufto anguftiorem fieri cylindrulum ad oculum. Fit enim ex 

 régula aperturarum ''), foci diftantia lentis ocularis f^ |Xi% linex. Sicut autem 



') Voir le tableau de la p. 499. 



*) Voir la p. 501. 



') Leçon alternative „redu6lio"; mais celle du texte fut soulignée, 



*) Voir la p. 490. 



5) La «ligne de Rhijnland" mesure 2,1 8 mm. La limite assignée par Huygens est donc d'envi- 

 ron 0,4 mm. 



*)Voir la règle de la p. 495. En effet , on lit en marge „hic calculus ex corre(5la tabula 

 ubi foci dist. ocularium 00 ly'g diam. aperturae." Comparez la note 2 de la p. 496. 



