DE TELESCOPIIS ET MICkOSCOPlIS. APPENDICE II. 1685. 589 



tuitis experimentis primam originem acceptam refert '), neque enim ullum tali 

 ingenio aiit induftria fuifle hominem qui totius rei ignarus cogitando ac rationem 

 colligendo eam adfequi valeret. Hoc enim vel ex eo colligere licet, quod tanco 

 poil tempore nemo fuit qui veras eorum quae fieri videmus caufas apperuit aut 

 eatcnus perfpiceret ut de menfura audtae fpeciei ex forma et pofitu vitreorum 

 orbium pronuntiare pofTet. Nam neque Keplerus hoc docuit s), etfi multa laude 

 dignus ob ea quîeindioptricis primus explicuic. Neque felicior fuit Cartefius; imo 

 ut vere dicamus a via prorfus aberravit, in his qua: de ratione et effedlu telefcopij 

 exponenda fafceperat. Quod vix credibile quidem de tanto viro, tamque in opticis 

 verfato, tamen dicendum fuit, ne quis fruftra ea intelligere laboret quœ cum 

 nihil fignificent intelligi non poflTunt. Cum vero alij multi pofl: eum in eodem argu- 

 mento operam pofuerint , nihilo magis tamen idem problema quod in his omnium 

 prœcipuum efl abfolverunt. 



Ttaque non parvam difficultatem habebat inventi jam reperti cauflTas indagare, 

 nedum ut cum nondum exifteret per caufarum contcmplationem quifquam id 

 erueret. Cafu vero et experiendo eodem perventum efîe nihil mirum efl: cum fre- 

 qucns ufus effet convexarum et cavarum lentium jam a trecentis et amplius annis 

 quibus lentibus feorfum fumptis fenum ac myopum, quos vocant, vifui remedium 

 paratur. Poterat enim vel unica convexa lente paulo diligentius formata oculifque 

 ad diflantiam quandam oppofita occafionem praebere majoris tentandi; ut potius 

 mirandum fit tam diu rem obviam latuifle. 



Pofliquam vero in lucem prodierat eoque quo fcimus a Galileo perdufta erat 

 etiam cau(Tîs utcunque cognitis, mirandum rurfus quamobrem longo tempore non 

 ultra progreffa fit. credibile tamen in caufa fuilTe difficultatem eam quae in expo- 

 liendo vitro atque in debitam formam fingendo fefe offert quae fane non exiguaeft, 

 Etenim bac fuperata difficultate ad 40 et amplius pedes telefcopia creverunt, 

 multaque in caelo non ante vifa in confpcdtum venerunt. Poflquam vero illud quo- 

 que incommodum quod ex nimia tuborum mole ac pondère oriebatur, nupero 

 invento noflro fufl:ulimus 5) , ut nihilo difficilius nunc centenum pedum telefcopia 

 quam antca decempedalia traftentur, novum atque ingens haud dubie huic arti 

 acceffit incrementum, cujus effeftus et nos ipfi jam aliquatenus percepimus, et 

 ultra percepturos non defperamus. Quae vero de rébus cjeleftibus telefcopiorum 

 opéra deprehenfa funt, in univerfum haec funt "*). Lunae montes vallefque folis 

 maculîe atque in {"efe converfio. Planetae Jovis comités quaterni. Phafes Veneris 

 quales Lunx, ejufque varia magnitudines apparentes, viae lafteaî candor ex multi- 

 tudine exiguarum (lellarum. Itemque inerrantium toto cjelo major multo quam 

 antea numerus. Atque haec omnia a Galileo, etfi de folaribus maculis fe illi primas 

 concedere Scheinerus negat *). Idem vero Galileus Saturni quoque phsnomena 



5) Comparez la p. 441. 



*) Voir sur Seheiner et ses publications sur les taches solaires la note 3, p. 159 du T. I et la note 

 2, p. 262 du T. II. 



