44 CORRESPONDANCE. 1686. 
van den N. Rhijn en IJffel eenighfints gebetert, tot beveïli[ gi ]nge des landts 
_tegen invafie van vijanden. 
Maer of door defe bloote doorfnijdinge, fonder de hulp der cribben, het water 
wel 2 voet, doorgaens op den N. Rhijn en IJffel foude verhoogen, gelijck fulx bij 
de Hr. Controlleur Meefter wordt gefuftineert, dit heeft grootelijx fijn bedencken 
en foude wel anders als gehoopt wordt konnen uitvallen. 
Ick foude wel geloven defe eenparighe verhooging te fullen gefchieden, ge- 
fupponeert dat den ganfchen N. Rhijn en 1]Jffel van de doorfnijdingh tot beneden 
toe, een evenwijdich canael waer van 30 roeden breedt, gelijck het canael der 
doorfnijding, en tuffchen twee dijcken of recht opftaende oevers door vloeïjende; 
en te meer om dat verfcheijde obfervatien werden geallegueert, dat het water 
beneden op de rivieren waffende, oock naer boven dan maer even foo veel ver- 
hooght werdt bevonden. 
Maer nu is te confidereren dat den Neder Rhijn, daer het canael in vloeïjen 
moet, doorgaens veel meerder breedte heeft als van 30 roeden, daerom, genomen 
dat het canael door gegraven en geopent fijnde, met ontrent 2 voet verval in den 
N. Rhijn komt invloeïjen (want men, van het geheele gevonden verval, iets moet 
aftrecken voor het verval op de lenghde van het canael felfs, fiinde van 500 roe- 
den) foo fal dit water over de grooter breedte van defe rivier fich verfpreijdende, 
defelve niet verhoogen met de voorz: 2 voet, maer met foo veel min als naer 
proportie van defe meëerder breedte. En is te weten dat door het verhoogenfelfs 
de fuperfitie van den N. Rhijn moet breeder werden. 
Den controlleur Meefter feijde om dit te folveren, dat dewijl op verfcheïjde 
plaetfen eenighe enghtens op den N. Rhijn gevonden wierden, die niet breeder. 
waeren als het te maecken canael, daer uïjt foude volgen dat de breeder plaetfen 
fucceflivelijck fouden vol loopen tot op de voorfeijde hooghte van 2 voet boven 
het tegenwoordighe water. à 
Doch alfoo dit van de eijghen geftalte der riviere dependeert, foo kan men hier 
in alleen ex hypothefi raifonneren. En foude dan, mijns oordeels, niet alleen de 
enghte defer plaetfen, maer oock haere diepte moeten geconfidereert werden; 
want diep fijnde fullen het water eerder door laten en tot minder hooghte ophou- 
den, als wanneer minder diepte hadden. 
lit presque à sec. C’est probablement la cause qui a déterminé Huygens à proposer en 1686 
le moyen considéré en 1671 en premier lieu, la coupure du Spijck selon la ligne 4C ou la 
ligne 4D de la carte vis-à-vis page 558 du Tome VII. 
Cette fois encore le projet resta inexécuté. Le creusement du canal de retranchement près 
de Pannerden, la rupture de la digue de la Betuwe, ainsi que celle du Boterdijck, dont 
l’amotion avait été également considérée par Huygens et Hudde, ont créé depuis un état de 
choses entièrement nouveau, en changeant le cours du Haut Rhin et du Waal, et en déplaçant 
le point de séparation entre ce dernier et le Bas-Rhin jusqu’à Pannerden, considérablement 
en aval de celui de 1671 
