62 CORRESPONDANCE. 1686. 
Men kan in defe rekeningh achterweghen laeten het geen van de dampheffinghs 
verhaeftingh op beijde de daghen afgetrocken is geweeft, dewil die verhaeftingh 
in den tijdt van 10 daghen of noch meer, niet merkelijck en verandert. En van 
gelijcken als men den ondergangh der fonne twee mael waergenomen heeft, kan 
men de vertraegingh des felfs door de dampheffing veroorfaeckt achterlaetens 
Maer indien men een opgangh en een ondergangh waer genomen heeft, dan moet 
het effe& van de dampheffingh wederfijds mede gerekent werden. En dewijl het 
felve oock moet gefchieden in ’t meten der Lengden door de fons op of onder- 
gangh, foo fullen wi hier thoonen. GEU 
XIII. Hoe men fal vinden hoe veel vroegher de fon opgaer, of hoeveel fe laeter 
ondergaet van weghen de damphefingh, als fe inderdaet, ende nae rekeninghrop 
of ondergaet. | ik fi 
Men fal waernemen in ’t opgaen van de fon, wanneer der felve bovenkantfich 
aen den horizon begint te laeten fien, en teyckenen te gelijck aen de ure minute 
en feconde die het horologie als dan wift. En wederom van gelijcken als deon- 
derkant van de fon even op den horizon gekomen is. Soo veel nu als den tidt is 
tuffchen beijde verftreecken, foo veel falmen oock weten dat de fons fchijnbare 
opgangh vroeger gebeurt als de waere ofte nae de rekeningh, beijde op de fons 
middelpunt genomen. Van gelijcken fal men door het horologie den tijdt meten 
die de fon befteedt in ’tondergaen. aen welcken tidt gelijck fal fijn die van de 
vertraeghingh van de fchijnbaren ondergangh boven de waere of berekende. , | 
De reden hier van ontftaet uit dat de horizontale Refraétie of dampheflingh is 
ontrent van 31 minuten. En dat oock de fons diameter is van 31° minuten. Want 
door de dampheflingh verthoont fich het center der fonne in den horizon, als het 
31 minuten onder den horizon gedaelt is; om welcke 3 1” minuten te daelen even 
foo veel tydts van nooden is geweeft als de fon befteedt om onder te gaen ; dewijl 
fijn diameter mede is van 31° minuten, daerom dan defen cijdt tuffchen het onder- 
gaen van het onderfte en bovenfte deel der fonne, gelijck is aen den tijdtdie 
de fchijnbaeren ondergangh des centers laeter komt als de waere, ofte nae de 
rekeningh gevonden, ondergangh. Defe tijden, die de fons rondt in *t op en 
ondergaen befteedt, moeten op haer kortfte fijn in de Evenachts tijden; enhoe 
naeder de fon aen de Tropici ofte fijn keerpunten komt hoe defelve langhermoeten 
werden. vd 
XIV. Wij hebben de grootfte horizontale dampheffing gefeght te fijn van gx! 
minuten, gelijck dit bij andere geftelt werdt, doch bij alle niet eenparigh, De 
befte manier om defelve door waerneminghe te onderfoecken verfchaffen defe 
horologien, want indien men obferveert, op een felven dagh, de ure van den figh- 
baren opgangh en ondergangh der fonnen middelpunt, foo fal men hebben de 
lenghde van den fchijnbaren dagh. maer de lenghde van den waeren dagh fal men 
door Rekeningh vinden uijt de fons declinatie en Polus hooghte. Soo veel nu den 
fchijnbaren dagh langher gevonden werdt als den waeren dagh, van dit verfchil 
