CORRESPONDANCE. 1686. 63 
de helft genomen, fal wefen den tijdt dat de fons center nae de fchijn *s morgens 
eer, en ’s avondts laeter, in den horizon is als nae de waerheïjr. Als men dan mede 
den tijdt aengeteeckent heeft die de fon in ’t op of ondergaen befteedt, foo fal 
men feggen, in defen tydt daelen de 31° min. van de fons diameter, hoe veel minu- 
ten fullen daelen in den te vooren gevonden tijdt van t halve verfchil tuffchen 
den waeren en fchijnbaren dagh; Ende fal komen voor de minuten der horizontale 
damphefingh. 
XV. Om de ure van de fons waere opgangh of ondergangh te vinden als de 
Polus hooghte en fons declinatie bekent is. 
Dit is een lichte en bekende Reeckeningh, te weten Gelijck den Radius of 
halfmiddellijn tot de Tangens van de Polus hooghte, alfoo Tangens van de fons 
declinatie tot finus van ’t Complement der halve nachthoghe. welcks graden door 
15 deelende, om tot uren te maecken, fal men hebben de ure der fonnen opgangh. 
En défe ure van 12 treckende, fal men hebben de ure der ondergangh. Welte 
verftaen als de plaets der obfervatie, en de fon, aen de felfde fijde van den Equi- 
noctiael. fijn. Maer indien fe aen contrarie fijden van den Equinoétiael fijn, foo 
werdt de alhier gevonden ure der opgangh genomen voor de ure der ondergangh, 
en de ure der ondergangh voor die van den opgangh. Door de Logarithmi valt 
defe reeckeningh feer licht, fijnde alleen de twee voorfchreven tangenten haer 
_ logarichmi te adderen, en van de fomme af te trecken de logarithmus van den 
Radius dar is logar. van de Sinus van 90 graden, en fal de reft fijn de logar. van 
de finus complementi der halve nacht boghe. 
Als men de fons declinatie uijt de gewoonlijcke Tafelen neemt, behoort men in 
acht te nemen dat ieder declinatie geftelt is op den middagh van fijn nevenftaende 
dagh, en dat daerom de felve ietwes vermeerdert of vermindert moet werden als 
men wil hebben die van de fon in ’t ondergaen of opgaen. Als mede van weghen 
dat de Tafelen van declinatie berekent fijn op feeckeren meridiaen, als van 
Amfterdam of andere plaets, doch evenwel is te weten, dat niettegenftaende hier 
op geen acht geflaghen wierdr, daer uijt weynigh faute te vrefen foude fijn, dewijl 
het verfchil van 8 of 10 minuten in de fons declinatie meeften cijdts feer weynigh 
veranderingh kan maecken in den tijdt des op of onderganghs. 
XVI. Om het horologie te ftellen op de ure der fonne. 
Nae dat men de daghelijckfe vorderingh of verachteringh van * horologie on- 
dervonden heeft, moet men het, eer men vertreckt, op de ure des daghs, ofte die 
hét aen de fon is, perfect ftellen: ’twelck gefchiedt of door de fons hooghte te 
nemen als die ontrent het ooften of weften komt, of door het waernemen van de 
fons op of ondergangh; want om de fon in de meridiaen te obferveren daer toe 
foude men op ’t landt een correéte middaghlinie moeten gevonden hebben, en 
met het fchip niet veer daer van daen leggen. Want om door de grootite fons 
hooghte te willen onderfoecken wanneer het 12 uren is daer is te veel onfeecker- 
heïjdt in, gelijck al te vooren gefeght is. 
