64 CORRESPONDANCE. 1686. 
De befte manier is door de fons op of ondergangh als men die hebben kan, 
ende is aldus. Men fal voor eerft het horologie aen de gangh fetten, en de 
wijfers op de ure en minute die men bÿj giflingh meent te fijn. Als men dan 
de fon fiet op of ondergaen, fal men waer nemen en-aenteijckenen wat ure het 
horologie wijft als de bovekant en als de ondérkant aen den horizon komen, 
van welcker uren fomme de helft genomen, fal fijn de ure aen ’t horologie doe 
de fons middelpunt in den horizon was. Laetende ondertuffchen het horologie 
al voort gaen, fal men uijt rekenen wat ure de fon op of onder moeft gaen, door 
de gegeven polus hooghte en fons declinatie. En indien het de fons opgangh is fal 
men aftrecken, maer foo het de ondergangh is bij doen tot defe berekende ure f00 
veel tijdts als de fons rondt met opgaen of ondergaen doorgebracht heeft; want 
dit even foo veel is als de fchijnbare opgangh des middelpunts vroegher, of de 
ondergangh laeter komt als de berekende, gelijck hier vooren is bewefen. Deure 
nu van dat de fchijnbare opgangh moeft gebeuren aldus gevonden fijnde, foofal 
men fien hoe veel de ure van ’t horologie, doe de fons middelpunt op of onder. 
gingh meerder of minder is als defe. Waer nae men ’t horologie achterwaerts of 
. voorewaerts fal fetten; fonder nochtans de fecond wijfer te verfetten dewijl die 
op de 60 moet komen als de ontfluytingh, en opwindingh van ”t kleijne veertie 
gefchiedt. use 
Bij exempel den 10 decemb. 1683 in Teffel, willende des avondts het horologie 
op de ure van den dagh ofte van de fon ftellen, foo fet ick hetwoor eerftopde 
ure die het is bij giflingh. Voorts fien ick dat de fons onderkant aen den horizon. 
racckt als het horologie wijft op......:.......:.:.. j'a ui 4 
En de bovekant verdwijnt als het wift .............. 4 Ur, “20/1604 
foo was het middelpunt in den horizon ten... ...... 2 rue) Hp 
de berekende ure des onderganghs van de fons middel- | on 
pont vindiek tem 302) 00 ON ul sais g'untioafié fes 
te weten door de polus hooghte van 53 gr. 6 min. en tré 
door de fons declinatie van 23 gr. 4 min. 
’ LA 
daer bij gedaen van weghen de damphefings vertraegen sig 1 
komt de fchynbare ondergangh ten ....... resta gun} 49.1 ‘eh 
dit afgetrocken van de ure der horologie.. .....:.:... 4 ur: 194 4000 
komt voor ’t geene het horologie voor is... EM o ur. 30°. 6 
Sooveel dan moet het horologie achterwaerts gefet werden. Om”’t welck tedoen 
foo fet cerft de minut wijfer 30 te rugh. daer nae houdt de flinger ftil geduerende 
6 feconden, dewelcke bij u felven tellen fult of oock aen de flinger, laetende de 
felve alleen een feer kleijne beweghing fonder dat de fecond wifer voort gae. de 
6 Ds verftreecken fijnde, geeft dan de flingher weer fijn gewoonlycké 
gangh. FRE 
