79 CORRESPONDANCE. 1686. 
een der horologien gebeurt, foo fal men altijdt dencken dat een van beïjde te 
langhfaem gaet, omdat dit lichter kan gebeuren, door het recken of doorfchieten 
van de draeden als dat het raffer gaen foude als te vooren. En men fal alfdan de 
Lenghde rekening maecken op het geene dat fijn gangh geftelt werdt niet ver- | 
traeght te hebben. Maer foo men eenighe reden van veranderingh in een van de 
horologien befpeurt heeft als dat het bij ftille zee naeuwer of breeder flingert als 
het pleeg te doen en dat het dan oock fijn gangh tegens het ander niet en behoudt, 
foo fal men fich reguleren nae het geene minft verdacht is. 
XXIV. Hier boven is gefeght dat de horologien aen Landt geftelt fijindeen-dan 
weder met haer gewichten en flingers eveleens in ”t fchip als aen Landt opgehan- 
gen, men fien fal of haer daghelix verfchil tegens malkander het felfde komt dat 
men aen Landt gevonden hadt. En dat fulx fijnde men voor vaft houden kan dat 
haer beïjder gangh en daghelijckfe voor of achteringh oock defelfde gebleven is. 
maer dat anders noodfaeckelijck is door obfervatie des op of onderganghs der 
fonne de felve voor of achteringh weder te onderfoecken. PRE 
Indien men nochtans geen tijdt noch gelegentheijdt hadt om dit onderfoeck te 
doen, foo fal men daerom niet laeten de Lenghden op zee af te meten, maeckende 
Rekeningh op het horologie daer men de befte opinie van heeft dat de minfte 
veranderingh in ’t weder ophanghen daer aen gefchiedt is, want men fich welkan 
verfeeckeren dat het feer nae fijn voorighe gangh behouden heeft. En alhoewel 
de Lenghden op zee min correct gevonden werden voor foo veel men mift inde - 
daghelijckfe voor of achtering, foo konnen evenwel de aengeteyckende Lenghden 
der plaetfèn die men gepaffeert heeft hier toe dienen, dat-men die daer naede 
wacrheydt uÿtvindt. Want als men ten ancker gekomen is kan men obferveren, 
hoeveel de waere voor of achteringh van ’t horologie verfcheelt van die menop 
de reïfe gebruijckt heeft, en daardoor de valfche gevonden Lenghden tot waere 
maecken. | ne 
Bij Exempel gaende den 25 April 1685 savondts van Texel *t feijl, en mee- 
nende de vorderingh van mijn horologie daghelijx te fijn van 9” feconden laet ick 
den 2 May ’s avondts gevonden hebben de Lenghde van het Eijlandt Heïfandt 
aen den hoeck van Vrancrijck 8 graden Weftelijcker als Texel. En den 22 May 
het Eïlandt Tenariffa 20 graden Weftelijcker als Texel. Wederom den 30 Junij 
het Etjlandt Afcenfion 10 graden Weftelijcker, En den 3 Aug. de Caep de Bonne 
Efperance 30 graden Ooftelijcker als Teffel. Alwaer gekomen fijnde en op ancker 
leggende foo bevind ick door obfervatien van de fons op of ondergangh, eenighe 
8 a 10 daghen tuffchen beijde, dat de daghelijckfe voorderingh van ’t horologie 
geen 9° maer alleen 3” feconden is. loger 
Nu is dit een vaften regel dat als men meerder voorderingh of minder ver- 
achteringh gereeckent heeft als het horologie waerlijck hadde foo komen de 
gevonden Lengdens der plaatfen Ooftelycker als fe in der daet fin. maer als 
men minder voorderingh of meerder verachteringh gerekent heeft als het 
\ 
