_ CORRESPONDANCE. 1688. 275 
de ganfche Coers volgens fijne aengeteyckende Lengdens op de gemeene his 
afpafte, dac het fchip dicht bij Capo Verde foude heen geloopen fijn, en infgelijks 
den 8 Jul. veel te ooftelijck, om met de behouden Coers, achter Yflandt en be- 
noorden Schorlandt om te feylen. 
_ Ick en derfde noch en konde oock dit alles niet toefchrijven aen de valfcheijdt 
der Caerten, maer fagh dat de reden noodfaeckelijck moeft wefen, dat het horlogie 
in d’eerfte maenden der réyfe langfamer gangh gekregen hadde als die aen de 
Cacp geobferveert was, en daer nae van felfs weder raffer gangh. ’t welck laetfte 
vreemdt fcheen dewijl het Pendulum niet wel korter kan werden. 
_ Dit heeft mij dan doen gedencken aen de onlangs ontdekte eygenfchap van de 
ila, aldereerft geobferveert door eenen die metonfe Inftruétie uijt Vrankrijck 
Cayana was gefonden in ”t jaer 1671 +). Te weten dat een Pendulum doende 
flagh een feconde, *t welck tot Parijs de Lengde hadde van 3 voet 81 Linie, 
jfche maet, aldaer in Cajana korter was om 4 duym. Leggende die plaets op 
raden benoorden de Linie. Waer uijt volgde dat een Slingerwerck dat tot 
op de rechte maet der daghen geftelt was, in Cajana komende, het pendulum 
angh foude hebben, en daer door meer als 2 minuten daeghs foude ver- 
: fcheen vremdt; doch de reden daer van gefocht hebbende dacht mij defe te 
fijn dat alle gewight de Linie Equinoétiael naderende ietwes lichter moeft 
den, uyt oorfaeck van het draeyen des Aerdtkloots. Om dat alle lichamen die 
circulaire bewegingh hebben, van het center af naer buyten gedreven werden. 
er van ick aldereerft eenighe regulen en Theoremata in ”t licht gegeven hebbe 
in Boeck van ’t Horologium Ofcillatorium 5). Volgens welcke ick vondt dat 
het omdraeyen der Aerde op haer as, alle gewicht onder de Linie + deel lichter 
m: n moeft als het fijn foude onder d’een of d’andere Polus, ofte op een on- 
helijcke Aerdkloot. En dat indien dit omdraeyen 17 mael raffer gingh als 
« doet, alle fwaere lichamen dan onder den Equinoétiael ganfch geen gewight 
uden over houden. maer hier blijven in de lucht hangen al daer men fe plaetite. 
545 fWaerheydts verminderingh, moeft nu bij gevolgh een felfde Pendu- 
onder de Linie ietwes langfamer gaen als verre daer van daen doch dewijl 
e obfervatien in verfcheyde geweften gedaen ontrent defe ongelijcke Lengde 
Pendula, niet al te wel volgens verwachtingh uijt en vielen ), foo hadde ick 
te met gedacht of miffchien dit effe& der draeyinge van de Aerde door eenighe 
dere natuerlijcke reden te niet gedaen; of irregulier gemaeckt wierdt. Gevende 
Richer; voir la Lettre N°. 2455, note 6. 
es théorèmes ,,de vi centrifuga ex motu circulari”, placés à la fin de l’Horologium Oscilla- 
 torium. 
Consultez la Lettre N°. 2455, notes 3 et 4,et la Lettre N°. 2462. 
