536 CORRESPONDANCE. 1665. 



queo, pergo, non dubitans intérim de veftro anxilio et benevolentia. Ubi qiiae- 

 ris, qiiid fentiam circa quaeftionem, quae in eo vtvÇ^mv^ut cognofcamus^quo- 

 modo unaquaeque pars Naturae cum fuo toto convenîat^ et quaratlone ciim reli- 

 quîs cohaereat ^ piito te rogarc rationes, qùibus perfuademur, unamquamque 

 Naturae partem cum fuo toto convenire , et cum reliquis cohaerere. Nam cog- 

 nofcere, quomodo rêvera cohaereant, et unaquaeque pars cum fuo toto conveniat, 

 id me ignorare dixi in antecedenti mea ') Epiftola; quia ad hoc cognofcendum 

 requireretur, totam Naturam omnefque ejus partes cognofcere. Conabor igitur 

 rationem ollendere, quae me id affirmare cogit; attamen prius monere velim, me 

 Naturae non tribuere pulchritudinem, deformitatem, ordinem, neque confufionem. 

 Nam res non , nifi refpeétive ad noftram imaginationem , pofTunt dici pulchrae aut 

 déformes, ordinatae aut confufac. 



Per partium igitur cohaerentiam nihil aliud intelligo , quam quod leges five na- 

 tura unius partis ita ït'iit accommodant legibus five naturae alterius, ut quam mi- 

 nime fibi contrarientur. Circa totum et partes confidero res eatenus, ut partes ali- 

 cujus totius, quatenus earum natura inviccm fc accommodât ut, quoad fieri poteft, 

 inter fe confentiant, quatenus vero inter fe difcrepant, eatenus unaquaeque ideam 

 ab aliis diftinétam in noftra Mente format , ac proinde ut totum , non ut pars, con- 

 fideratur. Exempli gratia cum motus particularum lymphae, chyli, etc. invicem 

 pro ratione magnitudinis et figurae ita fe accommodant, ut plane inter fe confen- 

 tiant, unumque fluidum fimul omnes conftituant , eatenus tantum chylus, lym- 

 pha, etc. ut partes fanguinis confiderantur : quatenus vero concipimus, particu- 

 las lymphaticas ratione figurae et motus a particulis chyli difcrepare, eatenus eas 

 ut totum, non ut partem, confideramus. 



Fingamus jam, fi placct, vermiculum in fanguine vivere, qui vifu ad difcer- 

 nendas particulas fanguinis, lymphae, etc. valeret, et Ratione ad obfervandum, 

 quomodo unaquaeque particula ex alterius occurfu vel refilit, vel partem fui motûs 

 communicat , etc. Ille quidem in hoc fanguine , ut nos in hac parte univerfi , vive- 

 ret, et unamquamque fanguinis particulam ut totum, non vero ut partem confi- 

 deraret, nec fcire pofîèt, quomodo partes omnes ab uni verfali natura fanguinis 

 moderantur, et inviccm, prout univcrfalis natura fanguinis cxigit, fe accommo- 



') Voir la Lettre N°. 1483, note 2. Le même fragment de lettre se trouve reproduit dans 

 l'édition: 



Benedicti de Spinoza Opéra quotquot reperta sunt. Recognaverunt J. van Vloten et J. P. 

 N. Land. ,.Hagae Comitmn" Apud Martinum Nijhoff. II Vol. mdcccbxxxii, mdccc.lxxxiii. 

 in-8°. 



Consultez-y la page 124 du Volume IL Les éditeurs l'ont prise de l'ouvrage: The Works 

 of Honourable Robert Boyle. Volume V, page 338, où Oldenbnrg donne cet extrait de 

 Spinoza dans une lettre à R. Boyle, datée du 10 octobre 1665 (V. st.). 



