534 CORRESPONDANCE. 1684. 



priori illo aphorifmo loqiior de Telefcopiorum inter fe comparatorum effeftu, 

 velut fi alteriim duorum pollicum aperturam habeac, akerum quatuor; aio pofle- 

 rius hoc non nifi duplam amplificationem prioris praeftare pofTe; fervata nimirum 

 aequali claritate. Idque ita intelligendum eiïe animadvertere potueras ex eo quod 

 paulo ante dixeram nimiâ oh'iQ\mi2ite^ quidquîd machinati fuerimus^ inutile reddi 

 nift pro ratione percepti augmenti crefcant aperturae quihus lux fuhintrat. Non 

 dubium eft mutatione convexi ocularis quam libet magnum conciliari pofTe telef- 

 copio augmentum, fed obfcuritas vitari non poterit, manente nimirum aperturâ 

 lentis objedivae. Ideo femel certae longitudinis telefcopium ponendum eft, ac 

 luce quanta requiritur praeditum, hoc eft, certam ocularem lentem certamque ob- 

 jeélivae aperturam habens. Ad hoc caetera omnia exigenda, quorum major ampli- 

 ficatio cum pari luce expetitur, uti me pagina ultimâ Aftrofcopiae fecifle vides. 

 Hincjam porro facile quoque animadvertes cur a brevibus telefcopijs magni ef- 

 feétus fperari neqtieant; quia nempe in his objeftivae lentes magnam aperturam 

 non ferant. At ferrent lentes hyperbolicae ? Imo non ferrent, propter illam radio- 

 rum fmgulorum diifufionem a Newtono obfervatam, quae multo plus nocet quam 

 aberratio a figura fphaerica profedla, quaeque cum aperturâ augetur propter auc- 

 tam fuperficierum inclinationem. Et alioqui longe major eft difficultas parandi 

 iftius formae lentes quam quae induftria ulla fuperari poffit, cum vel fphaericae 

 longiores vix fumma diligentia perficiuntur. Sed hyperbolicae, dices, non tantas 

 foci diftantias requirent. Verum hoc quidem, fed idem gradus perfeélionis exigi- 

 tur, ubi eadem propofita eft multiplicatio. PofTent non inutilia efîe concava fpecula, 

 fed nec apta eft materia metallica exaftae politurae nec lucem tam vividam refleétit 

 quam lentes eam tranfmittunt ut ipfe Newtonus obfervavit. Vitrum vero adhiberi 

 refleélendis radijs non poteft, ob geminas fuperfîcies. Ob haec itaque concludo 

 nihil nifi ab amplitudine lentium et telefcopiorum longitudine fperandum efTe. 

 Quae longitudo ne obeftet, invento noftro effeélum eft. Nec eft cur in longis telef- 

 copijs de anguftia campi ut vocunt, five fpatij unico obtutu comprehendendi fo- 

 licitus fis, cum fpatium hoc in telefcopio a te propofito pedum 80, cujufque lens 

 ocularis convexa focum femipede diftantem habet, futurum fit 9 vel 10 min: 

 prim: non autem 11 fecundorum, ut tuo calculo invenifti, nefcio quo paélo 

 oculum uno digito a lente removens, cum fex pollices abefl^e debeat. Quod de 

 determinando imaginis loco adeo labores jam non miror, cum ampliatam obje&i 

 molem non aliter defîniri pojje exiftimes^ quam fi de loco illo conftiterit. Sed cur 

 hoc ita exiftimes non intelligo. Vera enim telefcopij, vel etiam fingularis lentis 

 eft amplificatio, quae angulum viforium dilatât, quantoque id facit amplius, tanto 

 melius illa confpicitur, pofitâ quidem vifione diftinéla ac clara. Quonam vero loco 

 rem vifam tibi pofitam imagineris, nihil hue facit. neque etiam qua magnitudine 

 eam cenfeas. Sunt enim qui Jovem per telefcopium noftrum 36 pedum infpeétum 

 non majore circulo duorum pollicum videri aiunt; alij lunae extra telefcopium 

 vifae aequalem. Cum rêvera triplo fere majori quam luna diametro fpeétetur. 



