13 



Hami Boeroe. Pangi Tt. Tl. Ts. Tb. ? Boengoer, Kapetjong. 

 Hapesong, Samaöen. Sum. De zaden heeten kloeicak J. Mal. 

 Java Z. I. II, Sumatra, Celebes, Ambon, Philippijnen. 



Hg. 40 M. Stam veelal zuilvormig', vnj hoog' vertakt, soms met kleine, 

 soms met buitengewoon groote wortellijsten. Schors grauw, blauwzuur- 

 houdend. Bladeren groot Vs — V» ^I- lang, breed-eivormig, afwisselend. 

 Besvruchten V* ^l- 'ang, grauwzwart, met talrijke, groote, hoekige 

 zaden. Een aliijdgroene, soms min of meer gezellig groeiende, algemeene 

 boom, die op constant vochtigen, vruchtbaren grond, bij voorkeur in 

 a'tijdgroen boscli voorkomt. Het hout wordt weinig duurzaam geacht en 

 bijna nooit gebezigd, omdat de zaden een gezochte spijs leveren. De 

 doodelijke werking der versche en nietuitgekookte zaden, bij inwendig 

 gebruik voor mensch en dier, is a'gemeen bekend, en tevens, dat de 

 afgekookte zaden een voedsel opleveren. Ia de Minahasa worden de 

 intens bittere jonge bladeren (gekookt!) algemeen voor groente gebezigd. 

 In West-Java worden de fijngestampte zaden als conserveermiddel ge- 

 bezigd om versche visch over verre afstanden te vervoeren. Dr. M. Gres- 

 hoff toonde aan, dat in bijna alle deelen dezer merkwaardige boomsoort 

 blauwzuur voorkomt, en wel in zulke hoeveelheden, dat men uit één 

 enkelen boom een hoeveelheid cyaanwaterstof kan destilleeren, die aan 

 5000 menschen het leven zou kunnen kosten. Zie o. a. GresJwff: 

 Nuttige Planten van Ned. Indië. Yerder Prof. Treiib in Aiuwles dn 

 Jardin de Buitenzorg. K.en V. S. g. 0.57; 0.59; 0.60. 



46. Overige monsters: 



Djoekoem (? Flacourtia sp.). Sum. Voor huisbouw. C. S. g. 

 0.79. — Kajoe-pangsi — Kesoembar Menado. — ? Kloeivih. 

 S. g. 0.58. — Pakah. — Panggal. 



PiTTOspoEACEAE. K. en V. 4: B. I. 1. 



Houtkenmerken. Pittosporum ferrugineum Ait.: Hout wit,.fijndradig, 

 met vrij talrijke, zeer kleine, in groepen gerangschikte poriën, smalle, 

 tamelyk ver uiteenliggende mergstralen en vrij duidelijke jaarringen. B. 



Pittosporum ferrugiueum Ait. — Ki-Jiondje S. Ki-lionje S. 

 Tjombrangan J. Ketjombrangnn J. Leri J. Sapen J. (In Ma- 

 laka Giramong.) M.- en W.-Java, Z. I. II. soms III, Am- 

 boina, Sumatra, Ternate, Malaka. 



Hg. 20 M. stam nogal recht, zonder wortellijsten, vrij laag vertakt. 

 Schors dun, bros, lichtgrauw, met weinig barsten, typischen sterken 

 reuk, en aromatisch bitteren smaak. Het jonge loof is kaneelbruin. In 

 vruchttijd trekt hij de aandacht door de talrijke, ongeveer erwt- 

 groote, oranjegele vruchten met karmijnroode zaden. Deze boom is 

 vooral in West-Java algemeen en komt, verstrooid groeiende, voor op 

 allerlei gronden en in allerlei soort bosch. Het hout wordt als te weinig 



