55 



voorkomt. Om de fijnheid van draad, het fraaie uiterlijk en de ge- 

 schiktheid voor tijn snijwerk, is het op Java gezocht voor de gevesten 

 van krissen. Men kapt den boom evenwel zelden, met het oog op de 

 eetbare vruchten. Het hout wordt duurz^iam geacht, miti niet aan 

 weer en wind blootgesteld, en is alleen in kleine afmetingen te krijgen. 

 In Br.-Indië wordt het veel gebruikt voor oliemolens en in de wagen- 

 makerij. Op Java wordt het rijpe vrnchtmoes gegeten om den zoet- 

 achtigen, aromaiischen smaak. De lijm (gom) in de vruchthokjes is zeer 

 goed als brievenlijm, en de boom brengt er veel van voort. De lijm der 

 onrijpe vruchten is de beste. In V.-Indië heeft deze vrucht grooten 

 naam als geneesmiddel, de jonge vruchten tegen dyssenterie en 

 diarrhoea, de rijpe als zacht laxans. De jonge bladeren, gemengd met 

 sirih-kalk, worden een middel geacht tegen vuile wondpn. Cultuur aan 

 te bevelen om de vruchten, en om het fijne hout. Stelt geringe eischen 

 aan den grond en kan tus<chen djati worden gekweekt. Wordt reeds 

 hier en daar in dorpen door inlanders aangeplant. K. en V. 

 S. g. 0.82—0.96. G. 0.83. 



Houtkenmerken. Citrtis: Hout wit tot geelwit, matig hard. Poriën 

 klein, bij C. medica zijn ze vaak als door overlangsche schotten verdeeld, 

 of tot kleine radiale groepjes vereenigd en soms door flauwe tangentiale 

 lijnen verbonden, bij C. Anrantinm zijn deze lijnen duidelijker en soms 

 doorloopeud tot concentrische kringen, bij C. decuniaua zijn ze in golven- 

 de, tangentiale, witte plekjes vereenigd. Mergstralen smal, talr^k. G. 



171. Citrus. 



Op Java komen van dit geslacht veel verwilderde, maar geen wilde 

 soorten voor. De determinatie is nog onzeker. Brandis meent, dat alle 

 weer tot drie kunnen worden teruggebracht, nam. Citrus medica L., 

 C. Aurantium L., C. decumana Willd. Het hout van vele Citrus- 

 soorten is duurzaam en geschikt voor snijwerk en klein huisraad. 

 Het wordt echter zelden gebezigd, omdat de boom om de vruchten 

 wordt gekweekt. Het gebruik daarvan en van de bloemen en bladen 

 is bekend. De algemeene naam voor dit geslacht is Djeroeh S. J. Mal. 

 en TJheroek Mad. (Moente in de Minahasa.) K. en V. 



172. C. Anrantinm L. — Oranjeboom. Bjeroek-manis, 

 Dj.-djepoen-sedang, Dj.-hesar, Dj.-ketjü, Dj.-ragi, Bj.-hanten, 

 Bj.-djepar-ketjUli. Moente-tape Tt. Moente-tomhal Tt Moente- 

 pola Tb. Tt. Mal.-Archipel, Br.-Indië enz., gekweekt. 



Het hout wordt voor rijststampers en stelen van gereedschappen ge- 

 bruikt. De vruchten zijn zoet van sap en dun van schil. C. 

 S. g. 0.78. P. 767. G. S. g. 0.76. 



173. C. Anrantinm L. yar. (C. nobilis Lonr.). - Djeroek-goelong 

 M. Liman- gadang M. op Sum. Java, Sumatra, aangeplant. 



Het hout is voor bouwmateriaal geschikt, fijn van vezel en hard. 

 De vruchten zijn smakelijk, dik van schil. v.H. S. g. 0.79. 



174. C. Anrantinm L. rar. japonica. — Plantentuin. 



