éd.or.Sl—22. SYSTEMASATURNIUM. 1659. 



349 



eft, diftantia habebitur diametrorum terreftrium 100344; cum vero plurimiim 

 aberit,circiter 122000 '). 



Fateor equidem lubrica eatenus ratione haec niti, quatenus nimirum Tcrrse 

 magnitudinem inter Martem Veneremque mediam adfiimfimus, nulle nifi verili- 

 militudinis argumente: adeoque vel millenis aliquoc Terrae diametris facile à 

 veritate aberrari potuifle. Verùm ut jam duplo majora minorave quam reipfa 

 funt intervalla ifta definiverimus, aut triplo etiam; non tamen parum vidcri 

 débet haftenus faltem menfuram eorum comprehendifTe, quum alia nulla ratio 

 fuppetat qua non vel decuplo major error timendus fit. Ita enim omnino exiflimo. 

 Ad reliquum verb calculum quod attinet, quo Planetarum diametros Solis dia- 

 mètre comparavimus, fciendum efl: nihil in ee conjeéturse tribui, fed ex iis quae 

 data funt certa ratione illum procedere. Atque adeo pofitis iis Planetarum dia- 

 metris apparentibus quas à nobis obfervatas diximus, non pofTe non Solis dia- Diametri Soih ad 

 metrum ad diametrum annuli Saturne circumdati Me habere ut 37 ad H'^^à^tl^rath.'"'^'^""' 

 diametrum vero Saturni ipfius, ut 37 ad 5; ad Jovis diametrum ut 11 ad 2; ad 

 Martis ut 166 ad i ; ad Veneris ut 84 ad i. De Mercurio non definiam priufquam 

 rite eum dimenfus fuero; quod haélenus non fucceiïit , cum eb cxilitatem fideris, 

 tum quod horizenti plerumque vicinum inveniatur, ubi vapores è Terra furgentes 

 tremula quadam refraélione figuram ejus pra2cifo ambitu terminari non finunt *). 

 Patet autem & Saturnij globi diametrum ad diametrum Jovis rationem habere 

 quam 55 ad 74: diametrum vero Martis continere amplius quam vicies & bis, ad 

 Veneris diametrum efie ut 34 ad 3. Jovis item diametrum diametri Martis amplius 

 quam trigecuplam efie; diametri vero Veneris amplius quam quindecuplam; ac 

 P' 82. denique Martis diam. ad diametrum Veneris circiter fubduplam. Quae om|nespre- 

 pertiones ratse fixasque permanent, quantacunque diftantia Selem inter ac Tel- 

 lurem llatuatur , fi modo apparentes diametri quales tradidimus retineantur. Hafce 

 autem quo modo obfervaverimus denique dicendum efl:, atque eo magis quod 

 longé ab aliorum fententia alicubi recedamus: veluti cum Veneris diametrum 

 triplo minerem afljsrimus quam à Ricciolo definita efl: 3) , qui tamen fumma cura 

 circa baec verfatus videtur '*). Nofl:rum igitur artificium efl: hujufmodi. 



Locus quidam s) ell intra tubes qui felis convexis vitris infl:ru6li funt, circiter Rath obfenanJi 

 altère tante amplius quàm convexum oculare ab eculo '^) diftansicuoin loco fi ^''^"^''''■'""''/'^'"^- 



^ ^ ^ tros apparentes ac- 



, , „ ,,..,,., 1 curatifftma. 



^) On ne trouve dans le „Recueil des observations aucune détermination du diamètre de 



Mercure. 

 3) Comparez le premier alinéa de la p. 59 qui précède et la p. 353 qui suit. 

 *) Voir le „Caput X. Nostra; & Aliorum Obseruationes Diametrorum Apparentium Quinque 



Minorum Planetarum cum vera Magnitudine, tam secundùm nostras, quam secundùm 



aliorum Distantias",p. 710— 715 du„Librum VII, Sectio VI" de l'„Almagestum novum'\ 

 5) Évidemment cet endroit coïncide avec le plan focal de l'objectif, mais, dans ce qui suit, il 



s'agit pour Huygens d'indiquer où l'on doit placer le diaphragme par rapport à l'oculaire. 

 '^) Consultez sur l'endroit où l'œil doit être placé suivant Huygens Je dernier alinéa de la p. LI 



de notre T. XIII. 



