CHRIST. HUGENII ASSERTIO SYSTEMATIS SATURNII. APPENDICE II. 1662. 47I 



p. 14. Credo fane jam ab illo comitem cerni, toc produélis tellibus*), antea vero 



merito diibicabam an vidifTet cum nihil prodiiceret nifi obfervationes quse cuni rci 

 veritate llare non poteranc 7); Quanquam enim niinc in earum rccenlionem vicie 

 fcriptoris vel typographi verba ortus ec occafiis aliquoties lociim inter lepermu- 

 cafTe dicat^) quod quidem uhimum videri refugium poflec; non tamen mihi in 

 culpam vertat fpero, quod Tphalmata ilia impreffionis cum ejufmodi elTenc per 

 me corrigere nefciverim. 

 [p. 23?] ') Scio experimentis omnitariam inllitutis, ec fcripturae diverfis charafteribus 

 procul affixae ec lunarium moncium. . . ec quod jovem auc J} infpiciendo cerminati 



5) Voici le passage en question qui fait partie de la réponse à la première phrase du deuxième 

 alinéa de la p. 447: „nec ipse Fabrius,crede mihi, Christiane Hugeni, tua? hypotesi annu- 

 lari aduersatur, quin potiùs in votis sibi esse sanctissimè affirmât, vt reipsa cum veritate 

 consentiat: nempe inde sibi persuadet, fore, vt multa lux afFulgeat,ad dirimendas maioris 

 momenti controuersias : & ne id fingi a me arbitreris, ciim iam alioquin de fide mea, quamuis 

 immeritô dubites, multas sanè eiusdum hypothesis proprietates demonstrauit, quas huic dis- 

 sertationi attexam: immù in gratiam tuorum Saturnicolarum,quod non sine risu, & ab eo 

 dictum, & a me exceptum est, germanum vsum ill[i]us annuli, cuius forte non memineras, 

 definiuit, & vt seriô loquitur , si tandem accidit, quod sanè summopere optât, vt tua hypo- 

 thesis reipsa vera sit; facilem rationem tibi suggeret, cur planum tui annuli piano i^quatoris 

 semper parallelum sit, in ea scilicet hypothesi, quam mordicus tenet, terr» immobilis in 

 centro vniuersi" (p. 19 — 20). Comparez encore l'avant-dernier alinéa de la note 10 qui com- 

 mence a la p. 400. 



*') Voici les témoins, cités par Divini à la p. 12 de son ouvrage: ^testes desideras, qui mecum 

 Saturnium comitem obseruarint: aliquot appello', plerisque alijsomissis, ne frustra paginas 

 occupem, qui diuersis temporibus viderunt, vel breuiore telescopio 24. palmorum, vel 

 longiore 36. Illustrissimum D. Fani literatissimum pr»latum, D. Antonium de effectis, doc- 

 tissimum juxtà, atque eruditissimum hominem, vtrumque anno 1657, telescopio 36. pal- 

 morum adhibito, D. Petrum del Pô, egregium Mathematicuni; D. de Monconis iam lauda- 

 tum in annotatione [voir la p. 413], sed nunquam satis; D. Abbatem Gradium, insignem 

 Geometram, tSc politiori literatura instructissimum : aderant simul alij, sed indicem non 

 describo; ideô porrô testes non adduxi, quia in re luculenta , testibus opus non fuit". 



'') Comparez les p. 443 — 447. 



•) Voici ce qu'on lit à ce propos à la p. 14 indiquée par Huygens: „pro diebus verô 9.12. & 20. 

 [voir la p. 423 du Tome présent] scriptoris vel typographi error irrepsit: cùm enim hse voces , 

 orfum, occasunty intra duos versus, quater, aut quinquies repetendae essent, & sic legendum 

 esset post solis occasum illum obseruaui ad ortum Saturni : item 2. Julij , & 4.9. & 1 2. eadem 

 hora ad occasum^ die 14. non apparuit, die 20. ad ortum visus est; illud oceasum tertio loco 

 positum migrauit in quartum locum; & illud ortum quarto loco positum, per errorem 

 omissum est". 



*) Ce qui va suivre ne se rapporte plus à la p. 14, mais plutôt au passage suivant (p. 23 — 24): 

 „Ad illud, quod opposueram de Saturni satellitibus abeoseiunctis, figura sphaerica, idem 

 reponis,quod iam in tuo systematesignificaueras, hac forma tibi etiam apparuisse, quotiei 5. 

 aut 6. pedum tubos adhibuisti; vbi verô 23. pedes longos, oblonga brachia Saturni discoafiixa 

 visa fuisse; hic autem ludis, quasi tibi persuadere voluerim, breuiora telescopit eo vitio 



