KAAP de GOEDE HOOP. 153 



nen , enBloem-tuinen. Deze laar- 

 ftc heb ik reeds in myncn voor- 

 gaanden gezegt , dat ik ditmaal 

 niet aanroeren zoude , om dat r.v 

 eigentlyk het Rcgnum Vcgetabile 

 uitmaakt, maar dat ik op een an- 

 dere tvd omftandiger en recht 

 uitvoerlyk daar van handelen zal. 

 Keuke- Van de keuke of moes-tuinen 

 in - dient men alzoo te weten , dat 

 niet alleen een ieder een zodani- 

 gen tuin heeft , maar dat dcrzcl- 

 ver vruchten of kruiden meelt 

 met de onze enerlei zyn ; ge- 

 lyk dan het zaat , dat hier in de 

 aarde wort geworpen , meelt: uit 

 Europa hcrw aards gebragt word ; 

 edog dient aangemerkt te wor- 

 den , dat na verloop van drie jaren 

 het zaat van die vruchten gewon- 

 nen , t' eenemaal verandert en 

 Sfcjt?" verwildert , zoo dat men dien 

 »nieuw volgens alle drie jaren wederom 

 ££*? verfch Mat fchryyen en uit Hol- 

 en, land alhier te gemoed zien moet. 

 Wanneer De tvd echter om dit zaat te 

 aaken^" zaajen , is doorgaans in het laatfl 

 crpiant. van de maand van Mey , of in 't 

 begin van Juny ; wordende de 

 kruiden , die plegen verzet te 

 worden in Augulty verplant , al- 

 waar zy dan , wyl de grond de 

 voorgaande Maanden van Juny en 

 July door den menigvuldigen re- 

 gen overvloedig vogtig geworden 

 is,dathy 't wel een weinig uithou- 

 den kan , en boven dat , als het 

 al te droog zoude worden , door 

 ander bron of beek water , dat 

 doorgaans naby en om dezen tuin 

 is, kan begoten worden, zeer 

 heerly k wallen , zoo dat men alhier 

 mcelï grooter en aangenamer 

 vruchten of kruiden heeft, als in 

 Europa zelf. 



Want zy waffen op deze wys niet 



alleen veel lichter en beter als! in 



Duitfchland , maar men heeft ook, 



wyl de winter maar in regenen niet 



Devriuh- in grote vorft , felle koude of lang 



£r W g°oä Cn eggende fneeuw beftaat, wegens 



de doordringende zonne- hitte 



geene kachels of Oranje-huizen, 



veel min miftbakken van noden , 



I. Deel. 



welke deze kruiden en vruchten 

 uitbroejen, en voor den tyd ryp 

 maken ; weshalven zy niet alleen 

 veel aangenamer, zappiger en 

 licflvkcr van fmaak zyn, maar zy 

 worden daar benevens ook veel 

 groter , en gantfeh niet ongezond, 

 ot 1'choon men zich een wynig 

 daar in te buyten gaat, en een goe- 

 de portie daar van te gelyk nuttigt. 



Om van het een en het ander z ee r grote 

 gewag te maken , ten einde om ko,jl - 

 de waarheid van het reeds gemel- 

 de aan den dag te leggen ; het is 

 niet alleen gewis , dat zoo wel de 

 blaauwe of rode, ook zoo wel de 

 gemeene als andere kool , onder 

 welke laafte de blocmkoohwaar van 

 het zaat uit het eiland Cypres word 

 gebragt , zoo als ook de Savooi- 

 kool te rekenen is , veel groter 

 word als in Europa, aangezien 'er 

 witte kolen worden gevonden , 

 die het ft.uk ruim dertig, ja veer- 

 tig pond wegen ; ja hy word ook 

 aangenamer van fmaak , zachter 

 en malzer , eigenfehappen , welke 

 de vruchtbaarheid van een land te 

 kennen geven. 



Van de Pompoenen , zoo als die Pompoe- 

 in Oolt-ïndien genaamt worden , "oeSe- 

 is het zelve te melden ; dezelve nen. 

 worden meeft van de flavcn , en 

 zeer weinig van Europeaanen , als 

 die veel betere keuke kruiden 

 hebben, genuttigt. De Europe- 

 anen , die dezelve eeten , doen 

 zulks of om een verandering , 

 of om dat zy 'er graag na zvn. 

 Die zich op fchepen bevin- 

 den , alwaar zy niets anders kön- 

 nen bekomen , moeten die wel 

 uit nood orberen , om dat de an- 

 dere keuke-kruiden, die zy met 

 zich voeren , tydig worden gege- 

 ten , ten einde zy niet door de 

 grote hitte en verandering van de 

 lucht verrotten , en te loor gaan 

 zouden; derhnhen nemen zy een 

 tamclvke menigte daar van met 

 zich op reis , om dat z\ zeer lang 

 goed gehouden , en na de con- v er (irek- 

 fumptic van de andere by de ove- ^ eneen 

 rige fcheeps-fpyzen nog zeer wel r^* 1 *" 



V 



;on- 



