3i2 i^ESCHRYVING van de 



hebben ook feiner zulke bladeren. 

 Ten opzicht van de bloem zyn 'er 

 verfcheide /.oorten; te weten wit- 

 te en gcele, dubbelde en enkelde. 

 Van de rode maken de Portugee- 

 zenecn zeer fchone zwarte verf,en 

 noemen dezelven Füllt Sappates, 

 om dat zy de Schoenen daarmede 

 twart maken. De groene blade- 

 ren worden tot 't baden gebruikt, 

 om 't hoofd daarmede te Waffen , 

 door dien zy zoo wit fchuimen als 

 zeep ; dezelven nemen ook wel 

 wit van eieren , om dat zy niet 

 gaarn met zeep aan 't hoofd ko- 

 men. Deze Struiken worden ge- 

 bruikt tot het bezomen van 

 bloem-ilukken, in de tuinen, zoo 

 als alhier in den tuin van de Illu- 

 ftre Compagnie insgelyks ge- 

 fchied. Amygdalus, of Amandel- 

 boom , van allerhande zoorten , 

 met zachte en harde fchalen, als 

 mede zoet of bitter van fmaak. 

 Zy groejen hier van een pit zeer 

 fchoon en weelderig; zoo dat men 

 daar van zelfs in 't derde jaar we- 

 der vruchten inzamelen en afbre- 

 ken kan. Men kan ook van afge- 

 fnede en in de aarde geftoke tak- 

 ken jonge bomen telen of aanque- 

 ken, en verzekert zyn, dat zy 

 wortels fchieten en vruchten ge- 

 ven zullen. En zyn 'er van deze 

 bomen reeds zoo menigvuldig en 

 veel aangewonnen , dat 'er hele 

 ftreken lands daarmede zyn bezet, 

 die alle rykelyk vrucht dragen. 

 Amen- Ananas five Carduus Brafilïa- 

 k;uniche mus, foltts Alo'cs. Dat is : Ame- 

 rikaanfche Ananas, of Brazielfche 

 Diftel, met Aloë-bladeren. D;t 

 gewas is in den beginne uit Ame- 

 rika naar Ooit-Indie, en van daar 

 herwaards gebragt en aange- 

 queekt. Daarvan zyn driederhan- I 

 de zoorten, namelyk: Jajêma, 

 Bonjama en "fajagua. De eerfte is 

 cle grootfte, de belle, en aange- 

 n fmaak) en van binnen 

 htig ; de twede en derde 

 >\ n van binnen witachtig, en bei- 

 eel Hechter dan de eerfte. 

 Alleen is tuflehenhaar dit ondcr- 



AiiMiias. 



fcheid , dat de laatfte een Rynfche 

 wyn fmaak heeft. Alle drie zoor- 

 ten zyn met takken en Hekels; 

 de eerfte en befte is ontrent an- 

 derhalve fpan dik en lang, de cou- 

 leur van buiten is rood en geel- 

 bruin. Wanneer de vrucht ryp 

 is, en men zyne lull daarmede 

 wil boeten , fnyd men dezelve in 

 lchyven als een Komkommer of 

 radys, laatze in verfch pompwater 

 ontrent een quartier-uurs uittrek- 

 ken, en cetze vervolgens met 

 goede oude Rynfchcwyn en zui- 

 kcr, wanneer ze zeer lekker van 

 fmaak zyn, byna als de Europe- 

 aanfche Aardbezien. Men legtze 

 ook in geheel of aan Hukken ge- 

 meden, met zuiker zoo als de no- 

 ten, of andere koitbare dingen, 

 en bewaart Ze zeer lang. Deze Hoede 

 vrucht heeft een kroon , welke af- vrucht 

 gefneden en geplant, onfeilbaar puntw 

 weder een andere vrucht voort- 

 brengt, waar van men zich het 

 volgende jaar bedienen kan. On- 

 dertuflchen is nodig, dat men op 

 de onrype een wakent oog houd , 

 ten einde dezelve door ontuchtige 

 of onnutte vrouwluiden niet afge- 

 broken en tot het afzetten of af- 

 dryven van hare vrucht werden 

 gebruikt, zoo als helaas ! dikwyls 

 pleegt te gefchieden. 



Apinm hort en fe feu 'Petroft/i- Pcterfd 



num vulgo. Dat is: Tuin-Peter- ^"'k» 

 felie, die uit Holland hier is ge- harde« 

 bragt , en als nu in een zeer grote tck 

 menigte gevonden word ; onder- 

 tuflchen is deszelfs wortel zoo 

 goed en malfch niet als in Europa, 

 maar word /.eer ras zoo ftokkig 

 en hard , dat ze niet kan worden 

 genuttigt. 



Aruudo Sacharifera. dat is: In-Zuik»- 

 difch Zuiker-Riet, 't welk dat R:cr ' 

 xm Duitfchland zeer na by komt, 

 en byna zulke fcherpc bladeren 

 heeft; vveshalven niet nodig is, 

 om alhier veel daar van te melden, 

 te meer vermids het van velen 

 reeds overvloedig befchreven is. 

 Wie ondertmTchen lult heeft om 

 van het zelve iets meer te lezen, 



zie 



