530 



BESCHRYVÏNG van de 



Waarom 

 het water 

 helder en 



felvke eigenfchappen breed uit- 

 meten, zy /uilen nogtans moeten 

 tocilaan , dat geen van beide ge- 

 vaat, de deugd bezit, die men aan 

 't Kaaps water bevind, en reeds 

 7.00 menigmaal waargenomen 



heeft. 



Ik heb nodig geoordeelt, om 

 dit van de Kaapfche en van de ho- 

 ge bergen afitromendc waters in 't 

 algemeen te melden. Iegenswoor- 

 dig zal ik nog iets van 't hier voren 

 gemeld driederhand onderscheid 

 van alle waters daar by voegen, 't 

 Zy dat zy haren oorfprong op de 

 bergen of in de valeyen hebben, 

 en aldus ook deze myne fchuld 

 betalen, ten einde gy nergens ee- 

 nige mangel aan myne beloften 

 zoudet mogen vinden, tervvyl van 

 't zee- water op een andere tyd ge- 

 meld en myn belofte hier ontrent 

 ook geiland gedaan zal wor- 

 den. 



Ontrent het eerde onderfcheid , 

 de kouleur rakende, ik het dien- 

 kharis.dat volgens in een van myn vorige 

 ln a d floopt Hoofditukken gezegt, dat zom- 

 mig water, dat van de bergen 

 vloeit , wit» dat is, gantfeh hel- 

 der, klaar en dun is. De oorzaak 

 van zodanige verf acht ik niet al- 

 leen te zyn, dat het op de hoogite 

 kruinen der bergen zyn oor- 

 fprong heeft, en derhalven zich 

 zeer foei in de daar by leggende 

 valeyen ftort , en voortloopt , tot 

 dat het zich in zee verlieft, maar 

 dezelve beftaat wel voornamei) k 

 hier in, dat het zelve over kezel 

 en andere ftenen rolt, tullchen 

 welken de onreine delen, by al- 

 dienhet al eenigen by zich heeft, 

 zitten blyven, te rug gehouden, 

 ofzoofyn gemaakt worden, dat 

 men van dczelven gantfeh niets 

 meer zien kan. Wyl ook nader- 

 hand in de vaten 'niets op den 



ond gaat zitten , zoo is wel te 

 ('enken, dal 't water van den be- 

 af, of gantfeh zuiver is, of dal 

 de beweging die groffe de- 

 hn verdunt , en de hitu der ZOI 

 die tot zich haalt en weg neemt, 



2C!l; 



welke delen zich daar na niet in 

 regen veranderen, om dat des zo- 

 mers zeer weinig regen valt , maar 

 dezelve worden in witte en lood- 

 verfde wolken by malkanderen 

 gedreven, die vervolgens de hef- 

 tige ftormwinden genereren en 

 veroorzaken, ook door dezelven 

 weder verjaagt en verftrooit wor- 

 den. 



Om deze oorzaak können deze 

 witte waters geene andere dan 

 een goede en ter gezondheid 

 dienftige eigenfehap bezitten , om 

 dat zy als door de zon geloutert 

 en dun gemaakt zyn. Voorts moet 

 volgen, dat zy geen reuk van zich 

 geven , als men daar van drinkt , 

 om dat de delen, die den reuk 

 veroorzaken, weg genomen zyn, 

 en maar het louter helder klaar 

 water overblyft. Wyders volgt 

 daar uit ook , dat wyl zy aldus ge- 

 zuivert en zonder reuk zyn, de- 

 zelve in vaten bewaaart , niet {lin- 

 kend können worden , om dat 

 geene materie daar in is , die tot 

 een bederving of verrotting aan- 

 leiding geven kan , gelyk ik voor- 

 heen reeds met de ondervinding 

 bewezen en ook van andere bee- 

 ken namelyk van de Botrivier, de 

 rivier Zonder end , de Bergri- 

 vier, enz. konde worden aange- 

 toont. 



\\ yders is by het eerfl onder- Watwaj« 

 fchcid gezegt, dat zommige wa- r0iadltigl 

 ters ros van kouleur zyn ; edog 

 derzelver oorfprong is niet boven 

 op de kruinen der bergen, maar 

 dezelve komt ter zyden eerft te 

 voorfchyn j derhalven lopen die 

 waters ook zoo fnel niet als de 

 eerfte. 1 )aarenboven lopen zy niet 

 over kezel en andere ftenen, maar 

 kruipen over het rood of liever y- 

 zerverwig zand voort, waar van 

 het land tamclyk vol is, en nemen 

 aldus eenige delen met zich, wcl- 

 ke de rode kouleur veroorzaken. 

 Deze voeren zy zoo lang met 

 zich, tot dat zy zich met andere 

 rivieren vermengen, alwaar die 

 roodachtigheid zich verheft; ten 



dele 



I 



