332 



BESCHRYVINGvANDE 



of de fmaak betreft, ik heb hier- 

 voren gezegt, dat eenige waters 

 zoet zyn en blyven. Van deze 

 moet alles worden verftaan,'tgeen 

 ontrent 't eerlte onderfcheid ge- 

 meld is. Edog moet men niet 

 denken , dat ik zoude willen be- 

 weren , dat zy alle in vaten moe- 

 iten goed blyven, en niet Hinkend 

 worden ; want ik acht , dat de 

 ïaatitc tooit of 't leemachtig wa- 

 ter , het minil daar toe zoude in 

 Haat zyn , om dat deszelfs vuilig- 

 heid grote aanleiding tot beder- 

 ving geven zoude , en zouden 

 miilcbien nog groter en viezer 

 wormen daar in groejen , als van 

 't water van 't eiland St. Jago ge- 

 meld is. 

 Regenwa- Voorts is melding gedaan , dat 

 ter zet zommige zoete waters , daar on- 



/.ïchtot j p iij 



10 ut. der regenwater , als het op de op- 

 pervlakte der aarde Itil Haat, brak 

 word , en ten laatfte zich tot het 

 helderfte zout zet. Wyl deze 

 zaakjaarlyks alhier gewis en on- 

 feilbaar gebeurt , heb ik dezelve 

 ook te naauwkeuriger gade gefla- 

 gen, en zal my alhier, als met de 

 algemene afhandeling der waters 

 als nog bezig , met deszelfs wyd- 

 lopige befchryving niet ophou- 

 den ; ten einde ik niet wederom 

 genoodzaakt werde , de nog ove- 

 rige algemene eigenfehappen tot 

 op een andere tyd te fparen ; mid- 

 lerwyl weeft verzekert , dat ik 

 rnet de naaile gelegenheid een by- 

 zonder Hoofdlluk daar van zal 

 mede delen. 

 v»nde Wyders is gewag gemaakt , dat 

 wl * het ander water een brakken 

 fmaak als van den beginne af mei 

 zich brengt, welke fmaak echter 

 zoo gering en flap is, dat men het 

 gebruiken kan, behalven dat het 

 den vreemdelingen en die het niet 

 gewoon zyn , na dat zy het on- 

 trent acht dagen hebben gedron- 

 ken , een open lyf en een heftige 

 jeukte veroorzaakt ; zoo als ik 

 zelf menigmaal heb bevonden , 

 wanneer ik in de Tygerbergen op 

 dw Landgoederen van de Heren 



Oorzs 



ters. 



Ticter de Mcyer , en Klaas Oorï- 

 vmn was. Vraagt de Lezer mv 

 na de oorzaak ? ik zal myne ge- 

 dachten op de volgende wys daar 

 over uiten : De zoutachtige deel- 

 tjes, die zich in 't water bevinden, Un ! . 

 waar door het zelve brak word , bandje* 

 veroorzaken in de maag een alte- tcr - 

 ratie , of verandering van het an- 

 ders gewoonlyk nutriment , en 

 zoeken de daarin zvnde onreinig- 

 heden van kant te helpen ; zulks 

 trachten zy niet alleen door den 

 ftoelgang werkftellig te maken , 

 maar jagen ook de tuffchen vel en 

 \ leefch zittende onreinighcden uit 

 hare oude fchuil hoeken , die op 

 de uiterite huid een jeukte ver- 

 oorzaken , en aldus voort moeten. 

 Welk beide , en het purgeren en 

 het jeuken zoo lang aanhoud , als 

 'er onreine delen in den maag, en 

 tu liehen vel en vleefch zitten. 



Een gelyke werking heeft in 

 Duitfchland byna al het bornwa- 

 ter, 't welk, zoo als het Egeiïfch 

 zuurwater pleegt te doen , niet al- 

 leen alle onreine delen in den 

 maag afzet , maar de tuffchen vel 

 en vleefch zittende dikke deeltjes 

 uitdryft , zoo als daar van de 

 Grofchlafs Grimmer Zuur - bron 

 een onwederfprekelyk getuigenis 

 afleggen kan , waar van alle boe- 

 ren daaromheen wonende , een- 

 pariglyk verhalen , dat zoo dik- 

 wyls als zy nieuwe dienltboden in 

 het dorp krygen, zy alvorens ken- 

 nis met het bornwater moeten 

 maken, dat is, fchurft worden, 

 waar na zy zoo gezond als zy zelf 

 zyn. 



Eindelvk heb ik by dit twede Brak wa 

 onderfcheid gezegt, dat de brak-,; 

 ke waters in vaten ras Hinkend of 

 vuil worden , zelfs als de vaten 

 open ftaan ; 't welk wyl 't mynes 

 bedunkens, licht is te bcgrypen, 

 of ten miniten uit 't geen hier bo- 

 ven van 't zwart water is gezegt, 

 zeer licht kan begrepen worden, 

 geen verdere omltandigheden van 

 noden heeft. 



Ondertulichen acht ik , dat 



zulks 



