KAAP de GOEDE HOOP. 3S5 



dat het vee doorgaans in de win- 

 ter de befte weide in de valeicn , 

 en 's zomers op de bergen vind. 

 Zulks fchynt wederom een bc- 

 wys te zyn , dat de grond in de 

 valeien veel brakker is, als die van 

 't hoge land , als waar uit naar al- 

 le u i ufchynlykheid de hete dra- 

 len der zonne de zoutachtige de- 

 len uittrekken, en 't overige zoo 

 verdoven, dat het vee die zout- 

 achtigheid niet welproeven kan. 



F.ndit zouden nu alledeomltan- 

 digheden zyn, welke ik nodig 

 hebbc geoordeelt, om hier aan te 

 halen; edog naar dien ik hier vo- 

 ren heb belooft, om de waar- 

 lchynlvkeoorzaken niet met myn 

 eige woorden, maar met die van 

 tnynen waarden en getierden 

 vriend aan te tonen , zoo zal ik. 

 hier in ook mvne belofte geftand 

 doen , en nevens dezelve zyne 

 Obfervatic, die hy my by wyze 

 van raad /.el of Enigmatic è voor- 

 gelcgt heeft, hier by voegen, e- 

 dog met dit voorbericht, dat ver- 

 mids ik als nu zoo ver van hem af- 

 gefcheiden ben , en de briefwif- 

 feling niet wel meer met hem kan 

 plegen, ik deszcls raadzel tot de- 

 zer uure niet hebbe oploiïen of ei- 

 gentlyk verllaan können hoe hy 't 

 begrepen wil hebben. 



De Obfervatio de fa Ie ejus que in 

 do/e, fchryft hy, is fraai, en fchynt 

 wel uit eenigc omfhvndigheden, 

 als of de grond in de valeien en 

 vlaktcns aldaar, van een zodanige 

 natuur zy , welke aan het nitreu- 

 fe of falpcterachtige zout tot 

 moeder verftrekt , welkers Ele- 

 menta van tyd tot tyd uit de lucht 

 daar in verzamelen ; door de hit- 

 te der zonne daar in gekookt of 

 gedigereert, en cindelyk door 't 

 regenwater, met hulp van de ge- 

 melde hitte uitgewazemt of uitge- 

 droogt, en daarenboven tot de 

 behoorlyke vorm van 't zout ge- 

 bragt worden. Naardien ik ech- 

 ter, fchryft hy verder, niet van 

 voornemen ben om mynegiilingen 

 voor waarheid te verkopen , maar 

 I. "Deel. 



gewoon bcn,om de/el ve doorgaans 

 blfematifch ol by w wc van duis- 

 tere vragen ie uiten, zoo zal ik 

 hier een experiment aan de hand 

 geven , 't w elk de gemelde gei, 

 ratie van 't zout aan de Kaap de 

 Goede Hoop, tamclyk gc!\k 

 komt. 



My is, fchryft hy verder, en 

 ftelt dit zyn experiment voor, ook 

 een zeker Caput of Hoofd, en 't 

 /elve op een zekere wys van de 

 'Goede Hoop bekent, alwaar op 

 zekere tyden rechte winden waa- 

 ien. Wanneer deze winden in 

 een bchoorlyk vat worden opge- 

 vangen, zoo bezwalken zy 't zel- 

 ve als een damp, die eindelyk by 

 malkanderen loopt, en het vat vol 

 klaar, louter, helder, kriftallig, 

 hemclfch, en luchtig water vult, 't 

 welk met zoet fpringwater in al le- 

 dden overeen komt, behalven dat 

 het zuiverder is; door dien ik 

 daar van ontrent 8 lood , als nu 

 ruim iz jaar in een wel gellopt 

 glas heb bewaart, 't welk nog een 

 quaden reuk nog fmaak aan zich 

 heeft genomen , behalven dat het 

 eenige weinige faces op den bo- 

 dem heeft gezet , die echter t'za- 

 men geen halve grein zullen op- 

 wegen. Wanneer echter, zegt 

 hy wyders, met dit water een ge- 

 proportioneert vat, gevult, en op 

 een plaats gelegt wierd , daar zoo 

 wel een beftendige warme lucht 

 onmiddelbaar in het vat op de ma- 

 terie zelf werken, als ook het vat 

 van buiten omgeven kan, zoo 

 word naar verloop van drie of vier 

 uuren 't klare water verandert, 

 gealterccrt , dik , falfugincus , 

 w itachtig, en met een zee-groe- 

 ne enhemels-blaauwe kouleurver 

 mengt , op welkers grond een 

 trillende galachtige materie gaat 

 zitten. Als men vervolgens dit 

 vat leviter of heel zachtjes toe- 

 dekt, en op een oven om uit te 

 dampen of uit te wazemen zet, 

 zoo begint het water geelachtig, 

 roodachtig, en eindelvk, voor- 

 namehk na dikmalige herhaling 

 Y y va» 



