KAAP de GOEDE HOOP. 



de kinderen , ja zelfs grote meh- 

 fchen, welke die nog niet gehad 

 hebben , klagen , ten ware over 

 hoofdpyjt, h'.dog byaldien men 

 anders geen voortekens vind, en 

 en de Hoofdpyn, zoo is, dat de 

 lyders gaan en itaan können, zoo 

 acht men deze pyn ook niets, 

 zynde een iegelyk wel bewult, dat 

 zulksziektenszyn, die den naam 

 ▼an ziekte zelfs niet verdienen , 

 maar men lacht daar over, en 

 leeft daar mede, zoo als voorheen 

 gezegt is , of men geeft hen een 

 warm kopje theeofkoffy, en laat 

 hen vervolgens na haar eigezinnc- 

 lykhcid leven. 



Geheel anders is het daar mede 

 te Batavia gelegen , alwaar de ma- 

 zelen en pokjes met alleen in- 

 boorlingen maar ook vreemdelin- 

 gen, voornamelyk echter voor de 



39?. 



welke echter bier in Indien menig- 

 maal eengrote flacht ing maken. Na- 

 melyk dat iemand daar aan krank 

 legt, of Iterft , aangezien zy op de 

 voorfcide wyb t'overbekent zyn. 



Op andere plaatzcn zyn de 

 vruchten voor de kinderen , die 

 geen maat houden , ook onge- 

 zond , zodanig dat zy of de Ro- 

 de loop of een andere gevaarlyke 

 ziekte op den hals halen , en met 

 den dood moeten worftelen , als 

 men haar zoo veel vruchten laat 

 ceten , als zy wel fmaak daar in 

 zouden hebben. Hier echter is Vruchten 

 het met die zaak geheel anders ge- ™ndaa 3 rT 

 legen , en word hen , ten ware te de Kaap. 

 teer en te zwak , of te oud , niet 

 geweigert van de vruchten te ee- 

 ten , zoo veel als zy willen , om 

 dat zy zoo wel bejaarden als jon- 

 gen beiden niet fchadelyk zyn 



genen , die hier zyn geboren , en ; maar veel eer tot behoudenis van 

 derwaards komen, zeer gevaarlyk de gezondheid verftrekken. Want 



zyn. Want kort na haar verblyf 

 aldaar krygen zy de kinderpokjes, 

 waar aan zy ook 't meeit iterven , 

 zo dat Van hondert zieken naauw- 

 lyks eenige weinige w T ederom op- 

 komen. Zoo zeer gevaarlyk is 

 die krankheid ook voor de genen, 

 die de Batavifche lucht nog niet 

 gewoon zyn. Derhalven fchryft 

 ook T)oclor Melchior Leydekker 

 vanden 15". January 1699. uit Ba- 

 tavia , aan den Heer Jobus LndoL- 

 fits, gelyk zulks Jnnckerus in vi- 

 ta Lndolfi aanhaalt pag. izo. op 

 de volgende wys : Tefiis in Java 

 majore adeo ignota efl , ut vix no- 

 men habertt , quo illam exprimant. 

 Hoc quïdem nurum efl , fed magis 

 mirandum , inter Tromoutorii Bo- 

 na; Spei iucolas nunquam vifas va- 

 riolas vel mor biliös , qui beic in In- 

 dia ßepe magnam flragem e dunt. 

 Dat is : 'Be 'Pejl is in Groot Java 

 zodanig onbeken t, datzeuaauwlyks 

 een naam hebben , om dezelve uit te 

 drukken ; V welk iets zeldzaams 

 is ; verwonder ensw aardiger uog- 

 tans is, dat by de inwoners van de 

 Kaap de Goede Hoop de Mazelen en 

 Kinderpokjes nooit gezien worden, 

 I. "Deel 



zy veroorzaken gantfeh geen ziek- 

 te , en men kan ze zonder vrees 

 eeten. Byaldien men beducht is , 

 dat de buik te vol winden daar van 

 worden , en daar door opzwellen 

 mögt , zoo moet men zich eenig- 

 zins daar in matigen , edog deze 

 winden duuren niet lang , voor- 

 namelyk als men zich beweegt, en 

 op de been blyft , of zich anders 

 een weinig vermoeid. 



Onder 't woord vruchten verfta 

 ik echter niet alleen appelen en pe- 

 ren of andere Europeaanfche tuin- 

 vruchten , de kerzen en pruimen 

 uitgezondert , waar van 'er hier 

 nog zoo weinig zyn, dat men geen 

 experiment daar mede heeft kön- 

 nen doen , maar ook vygen , ci- 

 troenen , oranje-appèls , en alle 

 andere tuinvruchten * welke de 

 vier delen van de waereld, te we- 

 ten Afrika , Europa , Afia en A- 

 merika uitleveren ; gelyk ik dan 

 hier van gantfeh niet uitfluit de 

 agorkes of konkommers , waar 

 van men elders pleegt te zeggen, 

 dat dezelve met oly en a/.yn klaar 

 gemaakt , nog goed genoeg zyn , 

 om wegge wur pen te worden , om 

 Ddd dat 



