394 BESCHRYVING van de 



Waarom 

 de Kaapl'e 

 vrachten 



geiond. 



dat defelve een weinig teveel gege- 

 ten,de Rode loop ofandere gevaar- 

 lykc ziekte zouden veroorzaken. 

 W'antik kan by ondervinding be- 

 tuigen, dat of fchoon ik menigmaal 

 een grote fchotel vol uitgeperft en 

 in fchyven gefnede konkommers 

 met oly,azyn en peper,heb gegeten, 

 dezelve my nooit eenig quaad ge- 

 daan hebben , niet tegenltaande 't 

 menigmaal tweemalen ter weck is 

 gefchied , zoo lang 't in den tyd 

 was. 



Ik heb veelmaals gezien , dat 

 Matrozen, zoldaten, ja Haven en 

 flavinnen in den tyd van de drui- 

 ven , welke men drie maanden 

 achter malkanderen, te weten in 

 January, February en Maart, me- 

 nigmaal ook nog in April, te koop 

 kan bekomen , 's morgens vroeg 

 twee of drie pond druiven gege- 

 ten hebben, zonder dat dezelve 

 hen eenig quaad deden, dan dat 

 zy altyd na meer verlangden. 

 Wanneer ze nu niet gezond wa- 

 ren, zouden zy zekerlyk eene 

 ziekte hebben veroorzaakt , te 

 meer nademaal bekent is, dat de- 

 ze zoort van menfehen meefl on- 

 gekookte raauwe fpys , als Harin- 

 gen , fpek en diergelyke nut- 

 tigen, en dcrhalven zeer licht in 

 een ziekte vervallen können. 



Wat my aanbelangt , ik ben van 

 gevoelen, dat de goede en gezon- 

 de lucht, die wy om dien tyd 

 hebben, zoo als in een van de vo- 

 rige Hoofdftukken is aangetoont, 

 zeer veel helpt, dat de vruchten 

 gezond zyn. Kn wanneer men 

 daar by voegt, dat zy door de he- 

 te dralen der zonnc tot hare vol- 

 kome r\ pheid geraken, en menig- 

 maal overryp worden, zoo heeft 

 men nog minder rede om te gelo- 

 ven, dat zy zicktens zouden ver- 

 oorzaken können, wyl de onge- 

 zonde delen verbetert en in goede 

 gezonde verandert zyn. Ik acht 

 ook , dat om die zelve rede zoo | 

 weinig gcvaarlykc zicktens, die- 

 op andere oorden zoo zeer woe- 

 den, en \ cel menfehen te gclyk, 



of kort na elkander wegrukken , 

 hier ook können plaats vinden. 

 Edog ik laat zulks aan 't oordeel 

 van den Lezer, en onderwerp my 

 hier in aan zyne goedaardige en 

 gunftige cenfure. 



Na dat ik tot nu de gewoonlyke 

 ziektens der kinderen verhaalt, en 

 daarbenevens gemeld heb , op 

 wat wys zy dezelven onderhevig 

 worden, zoo begeef ik my , ach- 

 tervolgens myne hier boven geda- 

 ne belofte, tot de volwafTe en ou- 

 de menfehen , waar van met ten 

 eerften zeggen moet, dat men on- 

 der dezelven gantfeh gene quy- 

 nende ziektens aantreft, waarvan 

 zy lang te bed leggen , aangezien 

 die aan de Kaap de Goede Hoop 

 t'eenemaal onbekent zyn, en zal 

 in vervolg worden aangetoont, 

 dat de koortzen , nevens alle an- 

 dere ziektens zonder onderfcheid, 

 de menfehen van den beginne af 

 zodanig aangrypen, dat zy die 

 niet lang können tegenftaan, maar 

 ras fterven moeten, ofwel als zy 

 tydig en zoo dra zy zich onpafle- 

 lyk bevoelen, goede hulpmidde- 

 len gebruiken, dra wederom ge- 

 zond worden, en tot vorige krach- 

 ten geraken. 



Van aanilekende ziektens kan 

 ik zeggen, dat gedurende den tyd 

 van 60 jaren, te weten, zoo lang 

 als deze volkplanting aangelegt is, 

 die ziektens onder de Europeanen 

 niet anders dan met den naam be- 

 kent zyn geweefl. Onder de fla- Wannee 

 ven echter, voornamelyk de ge- a "nfickc 

 ncn, die de Illultre Compagnie de 7iektc 

 toebehoren , heeft zich in 't jaar !£„{,«« 

 [710 een diergelyke aanftekende 

 ziekte geopenbaart, welke dat en 

 't volgende jaar zeer velen in t graf 

 geflcept heeft. 



Deze ziekte is mynes wetens 

 als nog van niemand met een by- 

 zondcren en eigen naam gedoopt, 

 hoewel 't zeker is , dat de eene 

 Haaf of flavin dezelve van den an- 

 deren gcè'rft heeft , gelyk dan 

 zeer veel in eene week en vervol- 

 gens van tyd tot ^tyd daar aan ge- 



flor- 



