406 BESCHRY VING vande 



Wat my aanbelangt , ik acht, 

 dat het warme bad, voorheen be- 

 i'chreven , die gemelde drie per- 

 zonen zeer veel dicnlt heeft ge- 

 daan , aangezien twee van hen 

 grote verlichting gevoelt hebben, 

 niet tegengaande zy 't bad niet 

 recht hebben gebruikt , door dien 

 zy den mond den teugel te veel ! 

 vierden, en zich niet in acht na- i 

 men , zoo als men by een zulke ! 

 eure behoort te doen. Edog ik 

 zwyg hier wederom van hen Uil , 

 uit rede , by de befchryving van 

 't warme bad reeds bygebragt, ter- 

 w yl men wegens drie flempcrs 

 niet kan beiluiten , dat alle de an- 

 dere of vele inwoners aldus zyn. 

 Venus- Op die gemelde plaats heb ik 

 liektens 00 i c gezegt , dat in 't warme bad 

 n«en. Se onder anderen de fpaanfche pok- 

 ken en andere Venus-qualen ins- 

 gelyks genezen zyn, 't welk een 

 teken is , dat den oord alnier van 

 dat fchuim ook niet zuiver is. 

 De W ondartzen genezen zodani- 

 ge menichen op dezelve wys , als 

 in Europa gebruiklyk is, te weten 

 metquikzilver, van buiten en van 

 binnen te laten gebruiken ; onder- 

 tullchen achten zy niet nodig, om 

 daar mede zoo bedekt als in Eu- 

 ropa te werk te gaan, maar zeggen 

 rond uit , dat zulks alhier geen 

 fcharide is. 't Zy wat'tzy, 't is 

 zeker , dat een zodanige te Iter- 

 vcn komende , zy opentlyk zeg- 

 gen , dat indien hy zich zelve in 

 acht genomen , en zoo licht niet 

 gelopen had, hy niet zoude geitur- 

 ven zyn. 

 Pleuris Daar worden 'er ook veel ge- 

 rterkin vonden , die met 't zydewcc ge- 

 ng ' plaagt zyn, en daar aan zoo grote 

 en ondraaglyke pyn uitllaan , dat 

 men menigmaal meent , dat zy 

 't leven daar by infehieten zullen. 

 Edogby aldien zy den maag niet 

 overiadeden, of altyd met verdou- 

 weiykelpys verzadigden , ook 

 niet zoo zeer opeeten en drinken 

 et waren , nog haakten naar 

 'i geen den mond fmaakt , zonder 

 te zien of 'tge/.ond of ongezond 



: neus 



is , zoo acht ik , dat die ziekte 

 ook zoo zeer gemeen niet zoude 

 zyn. Of fchoon de Wondartzen 

 veel moeite hebben , om dierge- 

 lyke menfehen te genezen , zoo 

 achten zy die moeite niet, omdat 

 zy daar voor rykelyk betaalt wor- 

 den. Daarenboven zyn zy geluk- 

 kig in de eure , aangezien ik nie- 

 mand ken, die daar aan geftor ven 

 is ; heb ook zelfs van geen exem- 

 pel gehoort. 



Ik heb twee brave mannen ge- Ongcm 

 kent, die beide myne goede vrien- J°, cd( 

 den waren, welke ongemeen flerk 

 uit de neus bloedden , waar van 

 de eene reeds overleden , en de 

 ander nog in leven is. De eerfte 

 was genaamt Willem Oefenaar y 

 die verfcheide ampten bekleedde, 

 en ten laatite winkelier in dienft 

 van de Illultre Compagnie was ; 

 een man , die waarlyk goed na- 

 tuurlyk verftand had , en in alle 

 zyne verrichtingen een ongeme- 

 nen y ver en trouw deed blyken , 

 hoewel de Heer Gouverneur Wil- 

 lem Adriaan van der Steil menig- 

 maal zeer hard met hem heeft ge- 

 leeft , terwyl hy geen fchuld , 

 maar die zich zelven te wyten 

 had. 



Het gantfche geval zal ik hier 

 niet aanhalen, maar alleenlyk nog 

 zeggen, dat deze eerlyke en on- 

 fchuldige man , daar door met zo- 

 danige fchrik wierd bevangen, dat 

 het bloed cerft uit de neus, en al- 

 daar geen ontkdting genoeg vin- 

 dende, door den mond, oorenen 

 oogen zoo menigvuldig uitberfte , 

 dat men 't zelve lang niet heeft 

 können Itempen; en ben ik vafte- 

 lyk van gevoelen, dat wanneer 't 

 bloed geen doortocht gevonden 

 had , de man opltaande voet dood 

 gebleven zou zyn. Edog dit zy 

 hoe 't zy, niet lang na dit vervaar- 

 lyk bloeden, 't welk verfcheide- 

 malen weerom quam , wierd des- 

 zelfs toeiland nog veel droeviger , 

 vermids hy byna blind, en daar 

 door gedwongen wierd , om zyne 

 bediening neer te leggen, die hy 



by 



