KAAP de GOEDE HOOP. 143 



hielen zien. Op zulke wys doen 

 de Dunquas en Damaquas, al- /\ 

 tegen de Gauros in oorlogzyn, wel- 

 ken heiden als haar Genenud op 

 dees of gecne zyde blyft, het ha- 

 zepad kiezen, en de volle vióïorie : 

 aan de vyanden overlaten. On- ! 

 dertuflbhen is by alle verfcheide 

 natiën, die tot nu opgenoemt zyn, 

 dit nog roemwaardig, dat gene 

 party aan de andere wegens de 

 gefneuvelden eenige fmaad aan- 

 doet of anders barbarifch met de- 

 zelven handelt ; maar wanneer de 

 flach gclevert is, kan ieder party 

 komen, en hunne doden onge- 

 Itoort begraven ; het welk immers 

 by dit voor wild uitgefchildert 

 volk nog iets menfehelyks en ver- 

 nuftigs aantoont, 

 ty houden Deze oorlogen mogen worden 

 aoriown gevoert , tegen wien zy willen ; hoe 

 leen order, het met dezelve ook gelegen zy, 

 daar ontrent word gantfeh geen 

 order gehouden; nademaal zy in 

 geen rven en gelederen blyven 

 ftaan , als onze zoldaten moeten 

 doen; veel min mogen zy, als 'er 

 een valt, voorwaards gaan, ende 

 plaats van den gefneuvelden ver- 

 vullen , maar zy zyn in geftadige 

 beweging , en lopen , zoo als ik 

 voormaals by hunne jagt en andere 

 exercitien hebbe gezegt, dan hier, 

 dan daar, hebbende hunne pylen 

 en Haffagayen altoos in de hand , 

 tot dat zy eenige kans zien, wan- 

 neer zy fchieten of werpen, ter- 

 wyl anderen de Bakkeley-oflen 

 gertadig heen en weer jagen, en 

 dezelven zoo dol maken, dat zy 

 meer menfehen met hare horens 

 vernielen en overhoop {toten, als 

 anders haar geweer fchade zoude 

 doen können. 

 Hebben En hoe zou het ordentlyker 

 geenoffi- können gaan, wyl'er geen order 

 Geneuaif onder hen zei ven is, hebbendege- 

 ne krygs-Ofliciers , zoo als andere 

 gecivileerde natiën, welken hun- 

 nen Generaal met raad en daad 

 byftaan; welken den misflag, die 

 hier en daar zoude können influi- 

 pen, verbeteren, op dat alzoo den 





oorlog een prysvvaardig , nuttig, 

 en gewcnicht uiteinde erlangen 

 mag, maar hier komt het alleen 

 op den Generaal en Aanvoerder 

 aan; wanneer deze niet een ver- 

 Handig en ervare man is, en zich 

 lichtclyk over (laag laat werpen , 

 is het wel haait mer hen gedaan, 

 en houden de partyen niet lang te- 

 gen elkander Hand. De Caflers, 

 welken aan Terra de Natal gren- 

 zen, hebben nog een byzonder 

 wapen, waar mede zy zich wel 

 weten te verdedigen, namelyk een 

 groot wapenfehild van harde en 

 dikke Rhcnoceros of Elandt-dier- 

 huiden , byna als die van de 

 oude Romeinen , Scyten en an- 

 dere volken , waar mede zy de 

 pylen en Haiïagayen vangen , en 

 derzelver gif gelukkig ontkomen 

 en ongekwetit blyven ; ondertuf- 

 fchen hebben zy daar door het on- 

 gemak, dat zy zoo wel niet kön- 

 nen lopen als anderen, veel min 

 hier of daar wenden, of vry uit 

 de oogen zien ; waar door 'er al- 

 zoo veel van hen op de plaats 

 blyven, als het tot een fcherp ge- 

 vecht komt als van anderen, om 

 dat zy zoo vaardig niet können 

 wenden als anderen, en derhalven 

 van achteren of van ter zyde een 

 pyl of Hallagaye in 't lyf krygen , 

 eer zy het vermoeden. 



De uitgang van alle deze oorlo- Deuit- 

 gen , 't zy dat dezelve tegen s an § van 

 vreemde of tegen haar eige natiën ^""meT 

 gevoert worden , is en blyft altyd voordelig, 

 Hecht , en kan zich zelden de een 

 of de ander party van een byzon- 

 der voordeel beroemen. Want 

 hoewel zy den zelven tegen de 

 Hollanders 't minden können uit- 

 houden , om dat dezen in beter 

 order en met ander geweer op- 

 trekken, echter hebben dezen zoo 

 weinig voordeel , als de Hotten- 

 totten zelve, om dat zy hunne 

 onkollen met niets anders weten 

 goed temaken, dan met vee, 't 

 welk zy niet altyd van noden heb- 

 ben ; en genomen ook , dat zv het 

 gebruiken , kan het dier-bloed op 



verre 



