L I BE R ? R I M V S Ij 



fecus mimiSj quam cattcris nocet » Tum utilis cfi: architcdis ♦ Etenim inuc:* 

 nit marmora ad firmitatem magnorum xdiu. apta^&C ad ornatij dccora. Vti 

 lis prajterea cft: rjs, quorii animus ad immortalcm gloriam nititun Nam e[f 

 fodit mctalla, c quibus nummi & il:atua[? aliaq? fiunt, quac pofi: litcrarit mo 

 himenta hominibus quodammodo a:ternitatc,immortalitatcmc|5 donant» 

 Mcrcatoribus etiam utilis eft, quod multis dc caufis, ut ahas dixi^moncta^ 

 quac ex metaUis coficitur, oportunior fit homini,quam rcrum pcrmutatio* 

 Poftremo cui non eft utihsCnam ut nunc practerca 8c rchnquam opcra tam 

 cocinna, tam polita, tam elaborata, tam utiha, quas ex mctalhs in uarias R^ 

 guras fiDrmant fabri aurari-i,argetarii,xrarii,p]umbarrj,ferrarii,quoturquis* 

 qucartifexfinc metalhsahquodopuselcgans&perfecftij cfficerc potcftC 

 certe G non utitur inftrumctis cx firrro uel ex a:re faclis^nccp hgnca, ncqj la^ 

 jpidea fine cifdem potueriitformari. Ex quibus omnibus pcrrpicuu cft,qui 

 frudlus qua?q5 comoditatcs pcrcipianturex metaHis. Eauero ne habere^ 

 miis quidem nifi ars mctahica eftet inucta, nobisq? miniftrarctur . Qiiis igi 

 turnon intcHigit eameflc maximc utilem,imo potius ncceftariam huma^ 

 no generi C ne plura : Homo metallica ciarcrc non potuit, ncc ipfum ea care 

 reuoluitdiuinabcnignitas. Porro quajriturmetallica honcftancfitinges' 

 huis, anpudenda&inhoncfta.Nos autecam intcrhoneftas numeramus 

 artes.Cuius enim artis qua^ftus non cft impius,non odiofas^jion fordidus, 

 illamhoncftampofrumuscxiftimare. Taicmuerometallica! qua:ftij efte, 

 quodaugcat remboriis&.'honeftis rationibus iam oftendcmus:iure igi=« 

 tur inter honeftas numcratur artes . Primum autem qua:ftus metallici,lice3s 

 iat mihi eam confcrrc cum ca:teris rationibus, quibus magna pccunia qua:^ 

 ritur, acquc pius eft atqj agricoIjc.Nam ut hic, cum in agris fuis femcnte fa^ 

 icit, quamuis ipfi fi'U(ftuofiisimi fint, nemini tamen facit iniuria : Ita ille cum 

 fuum fodit mctallij, etiamfi magnos accruos auri argentiue eruat, nulli ta^! 

 men mortalium dat damnum. Omninoq? hscc duo gcncra rci familiaris au 

 gehda:inprimisfunthbcraha&ingcnua. At prasda bcllatoris plerumc^ 

 irripia cft, quod militaris furor rapiat bona tam facra quam prophana . Vt 

 iicro bcllij habcat fufccptum rex omniii iuftifsimus cum crudelibus tyrau;? 

 nis, non pofTunt in eo homines improbi rem atq? fortunas aniitterc,ut non 

 innoccntem 8c mifcram plcbem,fenes dico,matronas, uiroincs, pupillos fe 

 cum in eandem calamitatcm trahant. Mctallicus autcni magnas diuitias in 

 breui congcrcre poteft (Ine ulla ui, Cmc fi-aude 8c malitia . Quocirca omni^ 

 nouerumnoneftilluduetus prouerbium. Omnis diues aut iniquus,aut 

 iniqui ha^rcs.De quo tamen quidam contcndcntcs aduerfus nos, infecftan 

 tur 8c exagitant mctallicos , eoscp aut ipforum hbcros dicunt in brcui in e^ 

 geftate incidere, non aliam ob cauiam quam quod diuitias non bono mb^ 

 do congeftcrint. NihilenimueriusefTeillo, quodcftapud Nxuiumpoe^ 

 tam,maleparta male dilabuntur. Hisautemimprobis rationibus homi;' 

 hes ex fodinis diuites fieri aiunt. Vbi fpes aliqua mctalli effothcdi oftendi=! 

 tur, autrcgulus magiftratusue exturbat fodinac dominoscxpoftcfsione, 

 aut calhdus 8c uerfutus aliquis uicinus antiquis poftcfToribus infcrt htem, 

 ut eos ahqua fodina; parte fpoliet: aut pracfecftus fodinx ideo indicit domi 



b z nis 



