L I B E R Q_V r N T V S. g, 



Intcrca uero dum ucnac 8c faxa quo ufta halitum uirofum expirant,&: pu 

 tci ucl cuniculi fumu ex {^aCe emittunt/ofTorcs 3c cxtcri operarr) non deicen 

 dunt in fodinas , nc uirus eorum ualetudincm perturbet , aut ipfos prorfus 

 interimatiut dc malis mctallicorum didurus fufius cxpIicabo.Sed cum ue^ 

 nofushaIitus&:fumuspcruenamaut fibram permearc aut tranfire potefi: 

 in proximas fodmas , quibus durse ucna^ ucl faxa non fum.ne ftranoulcnt 

 operarios,magifl:er mctallicorum nemini concedit ut in putcis uel cunicu^ 

 lis igni frangat uenas aut faxa . Vcnx autem partes uel eius faxorumqj cru^ 

 ftas, quas uis ignis a reliquo faxi corporc feparauit,fi in fuperiori parte fue^ 

 nnt,foffores contis dctrudunt,aut ubi adhucaliquam habcnt duriciam , ba 

 cilla fcrrea rimis impingunt, atq^ ita cas dcpciunt : Cm m lateribus , mallcis 

 percutiunt. Qiiac fic fracflx decidunt : aut Ci ctiam afiqua remanferit durici* 

 cs,eas fcrramcntis abrumpunt, Seorfum autcm faxum 8c tcrra , feorfum 

 mctallum & materia metallica in uafa ingcrutur 8c trahuntur fub dium aut 

 ad proximum cuniculum: G putci non fucrintalti, machina quam ucrfant 

 hommes:fin alti , ea quam circumagunt equi. Verum facrpe aquarum mul^ 

 titudo,intcrdum aer immobilis manens fofsionibus impedimeto eft:quo* 

 drca hac res pcracquc ac fofsiones metaHicis maxima? cura; funt,aut elle de=> 

 bcnt. Aquas autcm ucnac Sc fibra;,potifsimum fofsilibus uacu2c,inflindunt 

 in puteos&cuniculos. Aerucromanet immobilis etiam tamincuniculo 

 quam in puteo.in puteo quidem profundo,fi foHtarius fucrit,hoc cft, G ncc 

 ad cum cuniculus pertineat,nec^ cum alio puteo fit fofla latcntc coiundus: 

 in cuniculo ucro fi longius in montcm a(fl;usfucrit,necuIIusputcusadeo 

 flicrit deprcfTus ut eum attingat.In ncutris enim acris motiones &: commui: 

 tationesficripofTunt^quadecauflahalitusfiuntgraues & ncbulse fimilcs 

 ac fitum,teftudinis,ucl fubterrancae alicuius cellsc, multos annos undiq? co 

 dufa:inil:ar,rcdolcntcs:quocircafofrores in his diu laborem , &: fi fodina 

 abundaucrit argento uel auro,non fuftinent : aut Ci fuftinuerint, anhelitum 

 libere trahere nequeunt,&: capitis dolores habent : quod maois accidit Ci la 

 borauerint in ipfis multi, multascp lucernas, quae tiic lanouidum lumen cis 

 praebent, adhibuerint. Halitus nanc^ quos tam lucerna: quam homines ex 

 piranr,alios halitus grauiores cfFiciunt. Sed aqua mcdiocris diuerfi peneris 

 machinis , quas ucrfant, tracflantue homines,exhauritur cx puteis . Si uero 

 tanta tamq? multa in unum puteum confluxerit , ut magis impcdiat fofsio:* 

 ncs,altcr foditur puteus,qui aliquot pafTus a priori diftet : quomodo in eo^ 

 rum altcro labor Sc opus pcrficitur fine impedimento : in alterum , qui ma^s 

 gis deprefTus loco lacunar erit,deriuatur aqua:qu^ uel fjfdem machinis,uel 

 ea quam circumagunt equi , extrahitur in canalcs cuniculi proximi , aut ca;* 

 fe,ut per eos cffluat. Sed ubi in unum fodinac putcum altius effofTum aqua 

 omnis omnium proximarum fodinarum,non modo illius uena!,in qua pu 

 tcus foditur , fcd aliarum etiam ucnarum confluit , tunc necefte efl: ut ampla 

 fiat lacuna,qua! colIigataquas:exqua lacunarurfus exanclantur machi^ 

 ms pcr fiftulas trahentibus,uclquibusfuntbulga!:dequibus infequen^ 

 ti libro uberius dicam . Aquas uerd qua; ex uenis &: fibris atque faxorum 

 commifTuris in cuniculos infiuunt , in eorum canales deducuntur. At au^ 



ramposs 



