PLINY: NATURAL HISTORY 



cditos snstinet semper, novissime conplexa gremio 

 iam a reliqua natura abdicatos tum maxime ut mater 

 operiens, nullo magis sacra merito quam quo nos 

 quoque sacros facit, etiam monimenta ac titulos 

 gerens nomenque prorogans nostrum et memoriam 

 extendens contra ^ brevitatem aevi, cuius numen 

 ultimum iam nullis precamur irati grave, tamquam 

 nesciamus hanc esse solam quae numquam irascatur 



155 liomini. aquae subeunt in imbres, rigescunt in 

 grandines, tumescunt in fluctus, praecipitantur in 

 torrentes ; aer densatur nubibus, furit procellis; 

 at haec benigna, mitis, indulgens, ususque mortalium 

 semper ancilla, quae coacta generat, quae sponte 

 fundit, quos odores saporesque, quos sucos, quos 

 tactus, quos colores ! quam bona fide creditum 

 faenus ^ reddit ! quae nostra causa alit ! pestifera 

 enim animantia, vitali spiritu habente culpam, illi 

 necesse est seminata excipere et genita sustinere, sed 

 in malis generantium noxa est. illa serpentem 

 homine percusso amplius non recipit, poenasque etiam 

 inertium nomine exigit ; illa medicas fundit herbas, 



156 et semper homini parturit ; quin et venena nostri 

 miseritam instituisse credi potest, ne in taedio vitae 

 fames, mors terrae meritis alienissima, lenta nos 

 consumeret tabe, ne lacerxmi coi-pus abrupta dis- 



*■ ultra Uav.pt. ^ faenus v.l. om. 



" ' Sit tibi terra gravis.' 'Sit tibi terra levis ' was oommon 

 on gravestones. 



* This oddly inaccurate piirase occurs at V. 24, and ia 

 Plautus and Cicero. 



« Cf. infra 158 fin. 



" Cf. XXIX 74. 



290 



