3é 



fiasco uitgeloopen, zoodat nog aldoor het fundament aan 

 heel den bouw ontbreken blijft. En hoc bitter dit bankroet 

 aan onze Evolutionisten valt, merkt ge nooit beter, dan als 

 ge Dr. Haeckel, in zijn opwinding, roemen hoort, hoe de 

 synthetische chemie er dan toch in geslaagd is, in 1828 „uit cyaan- en 

 ammoniakverbindingen, rismn ieneaiis^ . . . ." organischen Harn- 

 stoff" voort te brengen i). Zooveel over de „Urzeugung". 



Ons resultaat komt, na het betoogde, alzoo hierop neer 

 dat de Evolutie toi eerste dankbaar te begroeten is, als een 

 stoute reactie tegen het plompe detail-empirisme en het moede- 

 looze Tgnorabimiis, waardoor de wijsbegeerte der natuur al te 

 lang en al te bang werd gedrukt. Daartegenover heeft de 

 Evolutieleer de vraag naar het ontstaan der organische wereld 

 weer cordaat weg gesteld en op eenheid in onze wereldbe- 

 schouwing aangedrongen. In de tweede plaats heeft de Evolutie- 

 leer, door bij dit pogen natuuronderzoek voor speculatie in de 

 plaats te stellen, geprikkeld tot een zoo nauwkeurig bespieden 

 van de natuur in haar verborgenste werkplaatsen, dat de 

 philisterhaft-tooverachtige voorstelling van voorheen, plaats 

 heeft gemaakt voor den rijkdom der microscopische aanschou- 

 wing. Lette men vroeger hoogstens op het omloopen van 

 den secondewijzer op de wijzerplaat, thans is de kast van het 

 uurwerk opengebroken en ziet men de raderen en veeren zich 

 van binnen bewegen. In de derde plaats heeft de Evolutieleer, 

 door den stoot, dien ze aan de ontogenetische, morphologische 

 studiën enz. gaf, een eenheid van plan in alle organisch leven, 

 en zelfs een analogie en een correspondentie van het organische 

 met het anorganische ontdekt, waarvoor dusver het oog gesloten 

 bleef. En eindelijk heeft ze, in de vierde plaats, door de wet van 

 Malthus op de variatiën toe te passen, een factor in de verbij- 

 zondering der soortvariatiën aangewezen, die over tal van anders 

 onverklaarbare verschijnselen een verrassend licht deed opgaan. 



Feil daarentegen ging ze, toen ze, vreugdedronken over deze 

 ontdekking, zich inbeeldde de verklaring van het wereldraadsel 

 i) o. 1. I. p. 364. 



