41 



door te eischen, dat op ethisch gebied niet enkel met den mensch 

 als volwassen persoon, maar ook met den pas ontluikenden 

 mensch, tot achter de wieg, zal worden gerekend. Maar voor ons, 

 Gereformeerden, althans was dit vermaan overbodig. Eer 

 werd op ons plagiaat gepleegd. De onderstelling toch van 

 het g^Xooisver/jioge/i, dat als i)0tcntieele kiem reeds in utero 

 matris denkbaar is, werd reeds door onze oudste theologen 

 geleerd. Maar het probleem waarvoor de Evolutionisten zich 

 bij de studie der Ethiek geplaatst zien, is een geheel ander. 

 Bij die studie toch moeten zij het waar maken, dat ook het 

 ethische leven niet door een teleologische strekking noch door 

 een teleologische norma bcheerscht wordt, doch in aansluiting 

 aan de levensbewegingen in de planten- en dierenwereld, en als 

 opkomende uit de physische en chemische werkingen der anor- 

 ganische elementen, zelf louter mechanisch ontstaat èn voort- 

 bestaat, en niet dan toevalligerwijze tot hoogere organisatie 

 opklimt. Een bonum perfectum, dat op zichzelf vast zou staan, 

 en waarnaar de mensch zich conformeerde, is op haar standpunt 

 een contresens. Dan toch ware de teleologische idee weer bin- 

 nengeloodst. En daarom geldt voor Spencer als volmaakt zedelijk 

 goed dan ook alleen zulk een daad die de grootste integratie van 

 leven tegelijk voor het individu en voor zijn mede-individuen tot 

 stand brengt. Het begrip.van plicht kan in dit stelsel, gelijk Spencer 

 het eerlijk weg uitspreekt, slechts op tijdelijke en gelukkige dwaling 

 berusten, want wie uit plichtsbesef handelt, erkent een hoogeren 

 determinant, en verloochent daarmee de vanzelfsheid der 

 Mechaniek. Spencer en zijn school breekt dan ook met alle 

 vroegere psychologie, en stelt stoutweg den eisch, dat de 

 mechanische evolutie, die in de astronomie, in de ontogenie, in de 

 biologie, enz., inductief bewezen heet, en tot een algemeene opvat- 

 ting van alle kosmische leven leidt, dus ook vanzelf de methodus 

 vitae aangeeft die ook op psychologisch en ethisch gebied 

 heerscht. En daarom dan eerst zal, naar hun zeggen, de Ethiek 

 het recht erlangen zich als een wetenschap aan te dienen, zoo 

 ook zij als een analoog onderdeel zich in deze algemeene 

 wetenschap der mechanische Evolutie inschakelt. Van een ziel, 

 als een eigen iets, kan dus geen sprake zijn. Er is niets dan 



