45 



als Dr. Haeckel ons tegenwerpt, dat onze „persoonlijke God" 

 niet anders is dan een „crasförmiges Wirbelthier," en als hij, 

 gevraagd, wat dan onder God te verstaan zij, u ten antwoord 

 geeft : „dieSumme aller Atomkriiftc und Aetberschwingungen." i) 

 Toch zijn het ongetwijfeld de Duitsche Evolutionisten, die veel 

 meer dan de Engelsche, op dit gebied de juiste gevolgen uit 

 hun beginsel trokken. Het Monisme toch, gelijk deze school 

 het verstaat, beaamt volmondig Goethe's stelling, dat „die 

 Materie nie ohne Geist, der Geistnie ohne Materie existieren oder 

 wirksam sind." Een op zichzelf staande geest is voor de Evolutie- 

 leer een Widersinn. Dus moet ze het bestaan van engelen, moet 

 ze het bestaan der ziel, maar zoo dan ook het bestaan van een 

 God principieel loochenen en bestrijden. Een onafhankelijk van 

 de stoffelijke wereld bestaand geestelijk Wezen is voor de 

 Evolutieleer de dood. En als ze dan toch van ..Religion" blijft 

 spreken, speelt ze met woorden, en verklaart ze, dat ware 

 Religie, na aftrek van „sammtliche mystischen Dogmen und 

 übersinnlichen Offenbarungen", haar eigen onschatbare kern 

 alleen begroet in een gelouterde „auf vernünftige Anthropologie 

 gegründete Sittenlehre", een Sittenlehre die dan geformuleerd 

 wordt als het „Gleichgewicht zwischen Egoismus und Altruismus". 

 De hierdoor gewekte stemming krijgt dan het etiket van Fröm- 

 migkeit, en dit „Gleichgewicht", in verband gebracht 2) met de 

 „Summe der Atomkrafte und Aetberschwingungen," goochelt 

 men dan aan de schare voor, als de echte „trinitarisch-monis- 

 tische Religie" van wat Waar en Goed is en Schoon. 3) 



M. H. Ik aarzel geen oogenblik zulk een roekeloos 

 spel met het heiligste gedreven te brandmerken als de 

 lafste quasi-religieuzc verzinning die ooit onder woorden 

 is gebracht. Laat men eerlijk zijn, den moed zijner over- 

 tuiging bezitten, en er rond voor uitkomen, dat de Evo- 

 lutie niet slechts atheïstisch, maar anti-thcistisch is, en op 

 alle religie als menschelijk zelfbedrog den ban legt. Dan 



t) Monismus a/s Baud zwischen Rcligiov und liissctisc/iaji, p. ZZ- 



2) O. 1. p. 28. 



3) O. 1. p. 36. 



