Spencers ethica, en op grond van zulk een bewijsvoering-, 

 populariseert men, door secoud-/ia/id-y,' eienschap, voorstellingen, 

 die er op zijn aangelegd om alle Christelijk'geloof te ondermijnen. 



Wat dan de Kvolutie-leer wil, beoogt, nastreeft? Naegeli, 

 anders een veel bczonnener denker dan Haeckel, liet het niet 

 onduidelijk doorschemeren, toen hij van de „Urzeugung", waar- 

 van zoo goed als ieder toegeeft, dat ze „eine reine Hypothese" 

 blijft, schreef: „Die Urzeugung leugnen heisst das W'under ver- 

 kunden". Toch versta men dezen afschuw van het wonder niet 

 uitsluitend in gemeen-atheïstischen zin. De drang naar weten- 

 schap kan niet tot rust komen in de kennis van het enkele. 

 Alle wetenschap wordt verteerd door den hartstocht naar het 

 algemeene. De eenheid, en dus ook de drijvende levenswet in 

 het bijzondere, is haar het brood, dat ze eten wil in het zweet 

 haars aanschijns; en het moet toegegeven, het empirisch détail 

 van de dusgenaamde scieiiccs exactes liet haar verhongeren. De 

 zoöloog, de botanicus, ieder natuurkundige had zijn privatief 

 jachtveld. Van de voorhanden zijnde gegevens ging elk hunner 

 als bestaande uit, en naar een diepere eenheid, die alle ver- 

 schijnselen saambindt, werd niet gevraagd. Lamarck mocht 

 getheoretiseerd, Goethe van een natuureenheid geprofeteerd 

 hebben, onze natuurkundigen stoorden er zich niet aan, en ook 

 de gangbare voorstelling onder het publiek stelde zich tevreden 

 met een mystiek-tooverachtige idee van het ontstaan der dingen, 

 waaraan alle diepere opvatting ontbrak. En dit juist heeft zich 

 gewroken. De kennis van de enkele steenen en balken kon op 

 den duur niet voldoen. De vraag moest, als bij Empedocles 

 m de Grieksche philosophie, weer opkomen naar de architec- 

 tonische structuur, waardoor uit die enkele steenen en balken 

 een zoo schitterend gebouw was opgetrokken. Voeg hierbij 

 nu den weerzin, die in wetenschappelijke kringen tegen het 

 oppervlakkig wanbegrip van het wortellooze supranaturalisme 

 al sterker toornde, als ook de irrcligieuse neiging, die in het 

 ontkomen aan den klem van de (Goddelijke actie emancipatie- 

 vreugde vond, en beide, zoo de aandrift, waaruit de Evolutie 

 opkwam, als het doel, dat ze beoogde, worden u doorzichtig. 



2 



