i5 



strekking, dan om den kosmos streng monistisch te begrijpen door 

 in wat ajiorcranisch is de verklaring te zoeken van alle orga?iüc/i 

 leven. Haar voorstanders leggen er dan ook, zelfs in Duitsch- 

 land, telkens nadruk op, dat „ein philosophisches Verstandniss" 

 van de gevonden daadzaken „nothwendige Vorbedingung ist 

 für die volle Welianschauung der Descendenz-theorie" i). Of 

 ook, gelijk het elders heet, dat „das unerschütterliche Gebaude 

 der wahren monistischen Wissenschaft" eerst ontstaat als 

 „Empirie und Philosophie sich aufs innigste durchdringcn." 2) 

 Een gulle erkentenis, maar die ons dan ook het recht geeft, 

 en den plicht oplegt, om tusschen die Jci/cN en het daaraan 

 gekoppelde philosoplieem scherp te onderscheiden. Immers 

 aan wat strikt logisch uit vaststaande feiten wordt afgeleid, 

 verpandt elk man van ernst vooruit zijn instemming, maar 

 eer ge de ineenstrengeling van die deduct'ën tot een afge- 

 rond systeem aanvaarden moogt, hebt ge de philosophische 

 principiën, waaruit geopereerd werd, te toetsen aan de axio- 

 mata van uw eigen bewustzijn. Anders is er voor u persoon- 

 lijk geen aansluiting. 



Een waakzaamheid te meer noodig, waar men van de over- 

 zijde niet ongeneigd is, de daadzaken zelve niet alleen te 

 consiaieereii, maar ook philosophisch te conalniecren. Zoo, om 

 mij tot dit ééne, waarlijk niet van gewicht ontbloote, dusge- 

 naamde feit te bepalen, hetwelk door geen minder dan 

 Haeckel aldus is geformuleerd : „vSo steht es heute unzwei- 

 felhaft fest : Der Mensch stammt vom AfTen ab" 3). Is nu 

 dit beweerde feit geconstateerd? Dat niet. Haeckel zelf erkent: 

 „die ungeheure Lückenhaftigkeit unserer paliiontologischen 

 Kenntnisse" maakt rechtstreeksch bewijs onmogelijk; 4) en 

 ook het in 1894 door onzen Eugen Dubois op Java uitge- 

 graven skelet van den Piihecanihropus erec/tts, waarop het 

 bekende Congres te Leiden in 1895 zijn scherpzinnigheid bot 

 vijlde, vult de leemte in het bewijs allerminst aan. Alen is 



i) Haeckel o. 1. II. 780. 

 a) Ibidem II 782. 



3) Ibidem II 800. 



4) Ibidem II 798. 



