LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



faciendum sit non docet, sed audit vilicum. Qua- 

 propter vel a maioribus traditum possidenti vel 

 empturo fundum praecipua cura sit scire, quod 

 maxime regionis genus probetur, ut vel careat 



3 inutili vel mercetur laudabilem. Quod si voto 

 fortuna subscribit,^ agrum habebimus salubri caelo, 

 uberi glaeba, parte campestri, parte alia colUbus vel 

 ad orientem vel ad meridiem molliter devexis ; 

 terrenisque aliis ^ atque aliis silvestribus et asperis, 

 nee procul a mari vel navigabili flumine, quo deportari 

 fructus et per quod merces invehi possint. Campus 

 in prata et arva saUctaque et harundineta digestus 



4 aedificio subiaceat. Colles alii vacui arboribus, ut 

 solis segetibus serviant ; quae tamen modice siccis 

 ac pinguibus campis melius quam praecipitibus 

 locis proveniunt, ideoque etiam celsiores agri fru- 

 mentarii planitias habere et quam mollissime devexi 

 ac simillimi debent esse campestri positioni. Alii 

 deinde colles olivetis vineisque ^ et earum futuris 

 pedamentis vestiantur, materiam lapidemque, si 

 necessitas aedificandi coegerit, nee minus pecudibus 

 pascua praebere possint, tum rivos decurrentes in 

 prata et hortos et salicta villaeque aquas salientes 



5 demittant. Nee absint greges armentorum cetero- 

 rumque quadrupedum * culta et dumeta pascentium. 



^ subriserit vel surriserit R plerique : subscripserit vulgo. 



* aliis cultis {deest codd.) Gesn. : aliis ac cultis Schn. 

 '^ vinetiaque R, plerique edd. 



* quadripedum SAa, Lundstrdm. 



" Not found in Cato as now extant ; but cf. the sentiment 

 of Cato, 2, and especially 5. 2, where the overseer is enjoined 

 not to consider himself wiser than liis master. Pliny {N.H. 

 XVIII. 36), after citing the instructions of Cato as to the 

 qualifications for an overseer, considers it sufficient to add 



40 



