LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



Sed haec positio, quam desideramus, difficilis et 

 rara paucis contingit ; proxima est huic, quae plurima 

 ex his habet ; tolerabilis, quae non paucissima. 



III. Porcius quidem Cato censebat inspiciendo 

 agro ^ praecipue duo esse consideranda, salubritatem 

 caeli et ubertatem loci ; quorum si alterum deesset 

 ac nihilo minus quis vellet incolere mente esse 

 captum atque eum ad agnatos et gentiles dedueendum. 



2 Neminem enim sanum debere facere sumptus in 

 cultura sterilis soli, nee rursus pestilent! quamvis 

 feracissimo pinguique agro dominum ad fructus 

 pervenire. Nam ubi sit cum Oreo ratio ponenda, ibi 

 non modo perceptionem fruetuum, sed et vitam 

 colonorum esse dubiam vel potius mortem quaestu 



3 certiorem. Post haec duo principaha subiungebat 

 ilia non minus intuenda : viam, aquam, vicinum.^ 

 Multum conferre agris iter commodum; primum, 

 quod est maximum, ipsam praesentiam domini, qui 

 libentius commeaturus sit, si vexationem viae non 

 reformidet ; deinde ad invehenda et exportanda 

 utensilia, quae res frugibus conditis auget pretium 



^ sic Lundstrom cum S (m. pr.) et R nonnuUis : censebat in 

 inspiciendo agro 8 (m. alt.) A et R nonnulli : censebat in 

 emendo inspiciendo agro cod. Lips. Bibl. Comm. I.f. 13 : c. i. e. 

 inspiciendoque a. vulgo. 



* vicinam R : viam et aquam vicinam vett. edd : v. et a. et 

 vicinum vulgo. 



" The substance of these words is found in Cato I. 2-3 ; 

 but the passage as a whole bears a closer resemblance to Varro, 

 R.R. I. 2. 8. 



'' A legal expression. Cf. Varro, loc. cit., quorum si alter- 

 utrum decolat et nihilo m,inu8 quis vult colere, mente est captus 

 adque agnatos et gentiles est deducendus. Under the Laws of the 

 Twelve Tables the agnati (blood relatives on the father's side) 



42 



