LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



rationes oonfingere vel per alium propter conscien- 



5 tiam fraudis timeat.^ 



Sed qualicumque vilico contubernalis mulier adsig- 

 nanda est, quae et ^ contineat eum et in quibvusdam 

 rebus tamen adiuvet ; eidemque actori praecipien- 

 dum est, ne convictum cum domestico multoque 

 minus cum extero habeat, Non numquam tamen 

 eum, quern assidue sedulum et fort em in opei-ibus 

 administrandis cognoverit, honoris causa mensae 

 suae die festo dignetur adhibere. Sacrificia, nisi ex 



6 praecepto domini, ne fecerit. Haruspices sagasque, 

 quae utraque genera vana superstitione rudes animos 

 ad impensas ac deinceps ad flagitia compellunt, 

 ne admiserit, neque urbem neque ullas nundinas 

 noverit, nisi emendae vendendaeve pertinentis ad se 



7 rei causa. Vilicus enim, quod ait Cato, ambulator 

 esse non debet ; nee egredi terminos, nisi ut addiscat 

 aliquam culturam, et hoc si ita in vicino est, ut 

 remeare ^ possit. Semitas novosque Hmites in agro 

 fieri ne patiatur, neve hospitem, nisi amicum fami- 

 liaremque domini necessarium, recepei'it. 



8 Ut ab his arcendus, ita exhortandus est ad instru- 

 mentorum * ferramentorumque curam, ut duphcia, 

 quam numerus servorum exigit, refecta et reposita 

 custodiat, ne quid a \'icino petendum sit ; quia plus 

 in operis servorum quam in pretio rerum eius modi 



9 consumitur. Cultam vestitamque familiam magis 



^ timere R, edd. ante Gesn. 



^ om. SA, et R aliquot. 



3 remanere SA, et R pauci : re manere Lmidatrdm. 



* instrumenti M, vett. edd., Schn. 



" Cf. Varro, R.R. I. 17. 5. 



'' This precept and many of those that follow are repeated 

 nearly word for word in XI. 1. 19-28. 



86 



