LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



sua constitutione iusta percipiant, atque ipse panis 

 potionisque probitatem ^ gustu suo explorat,^ vestem, 

 manicas pedumque tegumina recognoscit.^ Saepe 

 etiam querendi potestatem faciat de iis, qui aut 

 crudeliter eos aut fraudulenter infestent. Nos qui- 

 dem aliquando iuste dolentes tarn vindicamus, quam 

 animadvertimus in eos, qui seditionibus familiam 

 concitant, qui calumniantur magistros suos ; ac 

 rursus praemio prosequimur * eos, qui strenue atque 



19 industrie se gerunt. Feminis quoque fecundioribus, 

 quarum in subole certus numerus honorari debet, 

 otium, nonnumquam et libertatem dedimus, cum 

 complures natos educassent. Nam cui tres erant 

 filii, vacatio, cui plures,-' libertas quoque contingebat. 



Haec et ^ iustitia et cura patris familiae multum 



20 confert augendo patrimonio. Sed et ilia meminerit, 

 cum e civitate remeaverit, deos penatis adorare ; 

 deinde, si tempestivum erit, confestim, si minus, 

 postero die oeulis perlustrare, omnes partes agri 

 revisere atque aestimare num quid absentia sua de 

 disciplina et custodia remiserit, num aliqua vitis, num 

 arbor, num fruges absint ; turn etiam pecus ' et 

 familiam recenseat fundique instrumentum et 

 supellectilem. Quae cuncta si per plures annos facere 

 instituerit, bene moratam disciplinam, cum senectus 

 advenerit, obtinebit ; nee erit uUa eius aetas annis 

 ita confecta, ut spernatur a servis. 



1 bonitatem R, Aid., Gesn., Schn. 



^ exploret R, Aid., Gesn., Schn. 



^ recognoscat R plerique. Aid., Gesn., Schn. 



* prosequamur SA. * plus SA, Lundstrom. 



" enim Aid., Gesn. ' pecudes R. 



« Cf. Cato, 2. 



94 



