LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



tuitur. At e contrario seu sponte seu quolibet casu 

 derelicta ^ humus, cum est repetita cultu, magno 



4 faenore cessatorum ^ colono respondet. Non ergo 

 est exiguarum frugum causa terrae vetustas, si modo, 

 cum semel invasit senectus, regressum non habet 

 nee revirescere ^ aut repubescere potest ; sed ne 

 lassitude quidem soli minuit agricolae fructum. 

 Neque enira prudentis est adduci tamquam in 

 hominibus nimiae corporis exercitationi * aut oneris 

 alicuius ponderi,^ sic cultibus et agitationibus agrorum 



5 fatigationem succedere. Quid ergo est, inquis, 

 quod adseverat Tremelius intacta et silvestria loca, 

 cum primum ceperint ^ cultum, exuberare, mox 

 deinde non ita respondere labori colonorum? Videt 

 sine dubio quid eveniat, sed cur id accidat non 

 pervidet. Neque enim idcirco rudis et modo ex 

 silvestri habitu in arvum transducta fecundior haberi 

 terra debet, quod sit requietior et iunior, sed quod 

 multorum annorum frondibus et herbis, quas suapte 

 natura progenerabat, velut saginata largioribus 

 pabulis facilius edendis educandisque frugibus sufficit. 



6 At cum perruptae rastris et aratris radices herbarum 

 ferroque succisa nemora frondibus suis desierunt 

 alere matrem, quaeque temporibus autumni frutectis 



^ destituta R nonnulli deter lores. Aid., Gesn., Schn. 



* cessationis M, Aid., Oesn., Schn. 

 ^ reviviscere R aliquot. 



* nimia . . . exercitatione ft nonnulli, Aid., Oesn. 



* ponderi Schn., Lundslrom: ponderis SA^a: pondere R 

 plerique, edd. ante Schn. 



* ceperint Lundstrom : coeperint 8A et R aliquot, plerique 

 edd. ; deinde cultu Aid., Gesn. 



-io6 



