LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



3 ut est vitis. Hanc nos ceteris stirpibus iure prae- 

 ponimus, non tantum fructus dulcedine, sed etiam 

 facilitate per quam omni paene regione et omnl 

 declinatione mundi, nisi tamen glaciali vel prae- 

 fervida, curae mortalium respondet, tamque felix 

 cainpis quam collibus provenit, et in densa non minus 

 quam in resoluta, saepe etiam gracili ; atque pingui 



4 et macra,^ siccaque et uliginosa. Tum sola maxime 

 utramque ^ patitur intemperiem caeli vel sub axe 

 frigido, vel aestuoso procellosoque. Refert tamen 

 cuius generis aut quo habitu vitem pro regionis 

 statu colere censeas. Neque enim omni caelo solove 

 cultus idem, neque est unum stirpis eius genus : 

 quodque praecipuum est ex omnibus non facile 

 dictu ^ est, cum suum cuique regioni magis aut minus 



5 aptum esse * doceat usus. Exploratum tamen 

 habebit prudens agricola genus vitis habile campo, 

 quod nebulas pruinamque sine noxa perfert ; colli, 

 rjuod siccitatem ventosque patitur. Pingui et uberi 

 dabit agro gracilem vitem, nee natura nimis fecun- 

 dam ; macro feracem ; terrae densae vehementem, 

 multaque materia frondentem ; resoluto et laeto 

 solo, rari sarmenti. Humido loco sciet non recte 

 mandari fructus ^ teneri et amplioris acini,^ sed 

 callosi ' et angusti frequentisque vinacei ; ^ sicco 

 recte contribui diversae quoque ® naturae semina. 



6 Sed et post haec non ignorabit dominus loci, plus 



^ et macra Schn. : macria (et om.) S : matria (et om.) A : 

 materia ac (et om.) M : terra (et om.) vulgo. 



2 utramque edd. ante Schn. : utrumque a : utrunque M : 

 utcumque SAc, Schn. ^ dictum ScAI, veil. edd. 



* aptum esse edd. : apud se SAaclI. 



^ fructum SAac, velt. edd. * acinis 8A. 



' calli S : galli AacM. * vinaceis ac. 



" quoque om. SAac. 



228 



