LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



reserere velimus, quod et inferius solum plurimis ^ 

 radicibus sit impeditum ac velut irretituni, et adhuc 

 non amiserit virus et cai-iem illam vetustatis, quibus 

 hebetata quasi aliquibus venenis humus torpeat.^ 



3 Quam ob eausam silvestris ager praecipue est eli- 

 gendus, qui etiam si frutectis aut arboribus obsessus 

 est, facile extricatur, quod suapte natura quae- 

 cumque gignuntur, non penitus nee in profundum 

 radices agunt, sed per summam ^ terrae dispergunt 

 atque deducunt ; quibus ferro recisis atque exstirpa- 

 tis, parum ^ quod superest inferioris soli rastris licet 

 efFodere et in fermentum congerere atque componere. 

 Si tainen rudis terra non sit, proximum ^ est vacuum 

 arboribus arvum. Si nee hoc est, rarissimum 

 arbustum vel olivetum, melius tamen vetus olivetum ^ 



4 quod non fuerit maritum, vineis destinatur. Ultima 

 est, ut dixi, conditio restibilis \ineae. Nam si 

 necessitas facere cogit, prius quidquid est residuae 

 vltis exstirpari debet ; deinde totum solum sicco ' 

 fimo, aut si id non sit, alterius generis quam recentis- 

 simo stercorari, atque ita converti, et diligentissime 

 refossae ^ omnes radices in summum regeri atque 

 comburi ; tum ^ rursus vel stercore vetusto, quia non 

 gignit herbas, vel de vepribus egesta humo pasti- 



5 natum large contegi. At ubi pura novalia et ab 



^ plurimis SAc : pluribus aAI, edd. 



* torreat SA. 



* suramam Aac, vett. edd. : sumrna <S'J/ : summum vulgo. 



* parum M, edd. vulgo : purum SAac, Schn. 



* componere : si tamen rudis terra non sit. proximum 

 Schn. 



* melius . . . olivetum {in marg. M) 07n. a. Aid., Oesn. 

 ' sicco om. SAa. 



* refossae Schn. : refossas SAacM, et vulgo. 



* tum acM, vett. edd. : tunc vulgo : comburitur (tuni oin.) 

 SA. 



300 



