LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



arboribus sunt libera, consideranduni est ante quam 

 pastinemus, surcularis necne sit terra ; idque facillime 

 exploratur per stii"pes, quae sua sponte proveniunt. 

 Neque enim est ullum tam viduum solum virgultis 

 ut non aliquos surculos progeneret, tamquam piros 

 silvestres et prunes, vel rubos certe ; nam haee 

 quamvis genera spinarum sint, solent tamen fortia 



6 et laeta et gravida fructu consurgere. Igitur si 

 non retorrida nee scabra, sed levia et nitida, et 

 prolixa fecundaque viderimus, eam intellegemus ^ 

 esse terram surcularem. 



Sed hoc in totum ad ^ illud, quod vineis praecipue 

 est idoneum, proprie considerandum, ut prius rettuli, 

 si facilis est humus et modice resoluta, quam dixi- 

 mus ^ pullam vocitari ; nee quia sola ea, sed quia sit 



7 habilis maxime vinetis. Quis enim vel mediocris 

 agricola nesciat etiam durissimum tofum vel car- 

 bunculum, simulatque sit confractus^ et in summo 

 regestus,^ tempestatibus et gelu nee minus aestivis 

 putrescere caloribus ac resolvi ; eumque ® pulcherrime 

 radices vitium per aestatem refrigerare, sucumque 

 retinere ; quae res alendo surculo sunt accommo- 

 datissimae ? Simili quoque de causa probari solutam 

 glaream calculosumque agrum et mobilem lapidem ? 

 si tamen haec pingui glebae permixta sunt, nam 



8 eadem ieiuna maxime culpantur. Est autem, ut 



' ^ intelligemus M, et vulyo : intellegimus SA : intelligimua 

 ac. 



^ totum ad illud SAacM, et vulgo : totum : at illud Schn. 



^ dicimus SAac, vett. edd. 



* simulatque sit contractus scripsi : simulatque situm 

 confractum SA : simul atque si sint confracti ac, vett. edd. : 

 simulatque sunt confracti M, Aid., Gesn., Schn. 



^ bummua regestus SA : summo regesti acM, et vulyo. 



302 



