LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



mea quoque fert opinio, vineis amicus etiam silex, 

 cui ^ superpositum est modicum terrenum, quia 

 frigidus et tenax umoris per ortum caniculae non 

 patitur - sitire radices. Hyginus quidem secutus 

 Tremelium praecipue montium ima, quae a verti- 

 cibus defluentem humum receperint,^ vel etiam 

 valles quae fluminum alluvie et inundationibus 

 concreverint, aptas esse vineis adseverat, me non 

 9 dissentiente. Cretosa humus utilis habetur viti : 

 nam per se ipsa creta, qua utuntur figuli, quam- 

 que nonnulli argillam vocant, inimicissima est ; 

 nee minus ieiunus sabulo, et quidquid, ut ait lulius 

 Atticus, retorridum surculum facit, id autem solum 

 vel uliginosum est vel salsum, amarum ^ etiam, vel 

 siticulosmn et peraridum. Nigrum tamen et rutilum 

 sabulonem, qui sit vividae ^ terrae permixtus, pro- 

 baverunt antiqui ; nam carbunculosum agrum, nisi 

 stercore adiuves, macres vineas efficere dixerunt. 

 10 Gravis est rubrica, ut idem Atticus ait, et ad compre- 

 hendendum i*adicibus iniqua. Sed alit eadem vitem, 

 cum tenuit, verum est in opere difficilior, quod neque 

 umentem fodere possis, quod sit glutinosissima, nee 

 nimium siccam, quia ultra modum praedura. 



XII. Sed ne nunc per infinitas terreni species 

 evagemur, non intempestive commemorabimus ^ 

 luli Graecini conscriptam velut formulam, ad quam 

 posita est aestimatio terrae ' vinealis. Idem enim 



^ cum SAacM. ^ patiatur SAa, vett. edd. 



^ reciperent SAacM. 



* vel salsum vel amarum acM, Gesn. ; deinde etiam om. c. 

 = vividae *S'^, Schn. : humide acM, et humidae vulgo. 



* commemoravimus SAa : connumeravimus c. 



' aestimatio terrae scripsi : estimatio {pr. est om.) referre 

 terrae S : imitatio referre (refferre A) terre Aac : mutatio fere 

 terre M : limitatio terrae Aid., Gesn., et Schn., qui ad quam 



