LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



XII. Cytisum in agro esse quam plurimum maxime 

 refert, quod gallinis, apibus, ovibus, capris, bubus 

 quoque et omni genei'i pecudum utilissimus est ; 

 quod ex eo cito pinguescit, et lactis plurimum praebet 

 ovibus, 1 tum^ etiam ^ octo mensibus viridi eo pabulo 

 uti et postea arido possis. Praeterea in quolibet 

 agro quamvis macerrimo celeriter comprehendit : 

 omnem iniuriam sine noxa patitur. Mulieres quidem 

 si lactis inopia premuntur, cytisum aridum in aqua 

 macerare oportet, et cum tota nocte permaduerit, 

 postero die expressi succi ternas heminas permiscere 

 modico vino, atque ita potandum dare : sic et ipsae * 

 valebunt, et pueri abundantia lactis confirmabuptur. 

 Satio autem cytisi vel autumno circa idus Octobris, 

 vel vere fieri potest. 



Cum terram bene subegeris, areolas facito, ibique 

 velut ocimi semen cytisi autumno serito. Plantas 

 deinde vere disponito, ita ut inter se quoquoversus 

 quattuor pedum spatio distent. Si semen non ha- 

 bueris, cacumina cytisorum vere deponito, et ster- 

 coratam terram circumaggerato. Si pluvia non in- 

 cesserit, rigato quindecim proximis diebus : simulat- 

 que novam frondem agere coeperit, sarrito, et post 

 triennium deinde caedito, et pecori praebeto. Equo ^ 

 abunde est viridis pondo xv, bubus pondo vicena, 

 ceterisque pecoribus pro portione virium.^ Potest ^ 



^ ovibus add. edd. ex libro de Arboribus 28, 1 : om. SAac. 



* cum SAc : turn a. 



' ovis post etiam add. SAc : iovis quod a. 



* ipsa SAa : ipse c. 



' equo edd. : aeque SA : eque ac. 



* virium Aac : virura S. ' potest Ac : potes S : om. a. 



' Presumably at one feeding. 

 112 



