LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



domandi est, quam nos in nostris agris sequimur. 

 Nam ubi plaustro aut aratro iuvencum consuescimus, 

 ex domitis bubus valentissimum eundemque placidissi- 

 mum cum indomito iungimus. Is et procurrentem 



10 retrahit, et cunctantem produeit. Si vero non pigeat 

 iugum fabricare, quo tres iungantur, per ^ hanc ma- 

 chinationem consequemur, ut etiam contumaces boves 

 gravissima opera non recusent. Nam ubi piger iuven- 

 cus medius inter duos veteranos iungitur, aratroque 

 iniecto terram moliri ^ cogitur, nulla est imperium 

 respuendi facultas. Sive enim efFeratus prosilit, 

 duorum arbitrio inhibetur : seu consistit, duobus 

 gradientibus etiam invitus obsequitur : seu conatur 

 decumbere, a valentioribus sublevatus trahitur : 

 propter quae undique necessitate contumaciam de- 

 ponit, et ad patientiam laboris paucissimis verberibus 

 perducitur. 



11 Est etiam post domituram mollioris generis bos, 

 qui decumbit in sulco : eum non saevitia, sed ratione ^ 

 censeo emendandum. Nam qui stimulis aut ignibus 

 aliisque tormentis id vitium eximi melius iudicant, 

 verae rationis ignari sunt : quoniam pervicax con- 

 tumacia plerumque saevientem fatigat. Propter 

 quod utilius est citra * corporis vexationem fame 

 potius et siti cubitorem bovem emendare. Nam eum 

 vehementius afficiunt naturalia desideria, quam 



^ per add. Lundstrom. 



* terra molli codd. 



' rationem SA : sed ratione ac. 



* citra S : circa AR. 



132 



