LUCIUS JUNIUS MODERATUS COLUMELLA 



pollicitus, de mutis custodibus loquar; quamquam 

 canis falso dicitur mutus custos. Nam quis hominum 

 clarius aut tanta vociferatione bestiam vel furem 

 praedicat, quam iste latratu ? quis famulus amantior 

 domini ? quis fidelior comes ? quis custos incor- 

 ruptior? quis excubitor inveniri potest vigilantior? 

 quis denique ultor aut vindex constantior? Quare 

 vel in primis hoc animal mercari tuerique debet 

 agricola, quod et villani et fructus familiamque et 

 pecora custodit. Eius autem parandi tuendique 



2 triplex ratio est. Namque unum genus adversus 

 hominum ^ insidias eligitur, et id villam quaeque 

 iuncta sunt villae custodit. At alterum ^ propellen- 

 dis iniuriis hominum ac ferarum ; et id observat domi 

 stabulum, foris pecora pascentia. Tertium venandi 

 gratia comparatur ; idque non solum nihil agricolam 

 iuvat, sed et avocat desidemque ab opere suo reddit. 



3 De villatico ^ igitur et pastorali dicendum est : nam 

 venaticus nihil pertinet ad nostram professionem. 



Villae custos eligendus est amplissimi corporis, vasti 

 latratus canorique, ut prius auditu maleficum, deinde 

 etiam conspectu terreat, et tamen nonnunquam ne 

 visus quidem horribili fremitu suo fuget insidiantem. 

 Sit autem coloris unius; isque magis eligatur albus 



^ post hominum add. et ferarum B. 

 2 laterum S^A^. 

 * villatigo /S : vitlatigo^^. 

 306 



