II. Carabidae. - Carabüs. 5 



39.2.1) Het verspreidingsgebied in Nederland is van uit Zuid-Limburg (algemeen) noordwaarts door 

 Gelderland (vi-ij algemeen bij Nijmegen, Arnhem, Pannerden, Zutphen, westwaarts tot Wamel), 

 Overijssel (Deventer), noord westwaarts tot bij Wolvega in Friesland; van uit Noord-Limburg 

 westwaarts door Noord-Brabant (Breda-Liesbosch tot bij Bergen-op-Zoom). 



€. ') violaceiis L. -) (C.N.I.40.2.2,B. 83 en 85). Bij den vorm *crenatus Strm. {purpiirasceyis'DÜs., 

 scaber Schauf.), volgens Beif ter eene var. van het ras pnrpiirascens F. (Palliardi Gradl) uit Zuid- 

 Duitschland en Oostenrijk, zijn de kielvormig verhevene tusschenruiraten fijner en minder regel- 

 matig, de stippels in de langsstrepen grover en iets in de breedte getrokken (zou bij Hockai in 

 België gevangen zijn, wat zeer twijfelachtig is). Westhof j beschrijft eene var. Suffriani, welke het 

 midden houdt tusschen purpurascens Fabr. en *crenatHS Sturm, de meest extreme vorm, welke wel 

 overal over het hoofd wordt gezien; zij komt in een bepaald verbreidingsgebied, vooral in het 

 Sauerland voor; Sujjrian (var. t/) scheidde deze scherp van purpurascens af. Hiertoe behoort ook 

 nog een vorm uit Munsterland; deze bezit op elk der dekschilden 14 volkomen regelmatige, even 

 hooge, kielvormig verhevene strepen, welke allen voor het uiteinde verdwijnen ; de stippels in de 

 tusschenruimten zijn n i e t in de breedte getrokken. De var.* crenatus Sturm, welketot nog toe niet 

 in Westfalen werd waargenomen, is het naast aan dezen vorm verwant. Westhoff zelf verzamelde 

 deze in aantal bij Kaldenkirchen, dus nabij de Limburgsche grens. Sommige exemplaren uit Zuid- 

 Limburg beantwoorden wel eenigermate aan de v. Suffriani, doch beschouw ik deze als eene ge- 

 ringe afwijking van den typischen purpurascens. De Cat. Col. Eur. 1906 vermeldt deze var. niet. 



e. intricatus L. (cyaneus F., giganteus Heer, gigas Heer, minor Haury) (C.N.I.40.2.4.). Bij de var. 

 *germanicus Semen. [laticollis Roeschke) uit de Mark Brandenburg is het halsschild breeder dan 

 bij het type (waar het nagenoeg vierkant is) en zijn ook de dekschilden breeder met veranderlijke 

 sculptuur. Smalle, meestal kleine exemplaren, met licht blauwe bovenzijde en verbrokkelde sculp- 

 tuur der dekschilden zijn var. *angustulus Haury. 



C. catenulatiis Scop.(problematicus Hrbst., intricatus 01iv.,non L. ;Beauvoisi Dej.) (C.N.I.40.2.3). 

 Volgens Sokolar ^) en Hubenthal zou deze soort probleiiiaticiis Herbst. (B.86) moeten 

 heeten, aangezien de naam c a t e n u 1 a t u s, door Scopoli, aan de later door Panzer als cat e- 

 n a t u s beschrevene soort uit Croatië en omliggend gebied zou gegeven zijn; volgens Paul Bom, 

 die niet zeker weet, waar de nominaatvorm eigenlijk thuis behoort, zou C. c a t e n u 1 a t u s Scop. 

 op het in Krain voorkomende ras beschreven zijn. — Het type en de 4 in Nederland voorkomende 

 sculptuur-aberraties zijn nog nader aldus te onderscheiden: 



Type (L.VI).De verdiepte langsstrepen op de dekschilden f ij n g e k o r r e 1 d ; de pri- 

 maire tusschenruimten tot duidelijke k e t e n r i b b e n met t a m e 1 ij k lange 

 bulten ontwikkeld, de secundaire- en tertiaire tusschenruimten over de ge- 

 heele lengte in rijen korrels ojDgelost. 

 &.gallicus Géhin. (L.VI).De bulten der ketenribben zijn kort en al of niet duidelijk 

 verheven, de secundaire- en tertiaire tusschenruimten van achteren en n a b ij 

 den z ij rand in korrels opgelost en dwarsrirapelig, de tertiaire tus- 

 schenruimten overigens zeer onregelmatig ontwikkeld. Dekschilden zwart, kop 

 en halsschild violetachtig-zwart; zeldzaam, in het Haagsche bosch. 

 a.harci/niae St.(L. VI). De verdiepte langsstrepen f ij n gekorreld, met keten- 

 V o r m i g e primaire tusschenruimten en gladde, geheel of nagenoeg 

 geheel doorloopende secundaire- en tertiaire tusschenruimten. 

 a,.austriacus St. (L.VI). Met eenigszins gekorvene en bestippelde, ver- 

 diepte langsstrepen en smalle, door groef jes onderbroken, primaire tusschenruimten, 

 welke als ketenribben niet meer zoo d u i d e 1 ij k en scherp van de in 

 k o r r e l-r ij e n opgeloste secundaire- en tertiaire tusschenruimten onderscheiden 

 zijn. 

 a.cyanescens St. (L.VI). Met meer dwars rimpelige, verdiepte langsstrepen 

 en smalle, uit dicht aaneen in rijen geplaatste langwerpige 

 korrels bestaande, tusschenruimten, zoodat de ketenribben geheel of nage- 

 noeg geheel verdwijnen. 



') Dr. F. Sokolar, Die Deckenskulptur des C a r a b u s v i o 1 a e e u s L., in: Verh. K. K. Zoöl.- 

 Botan. Ges. in Wien, Bd. 63, 1913. 



-) Volgens Paul Bom en Dr. Roeschke is wel eens een iiybride gevangen (o.a. een ?) van C a r a b. o o- 

 riaceusenviolaceus, welke de kenmerken van beide soorten vertoont; n.1. het Ie sprietlid als 

 bij V i o 1 a c e u s borstelig, het halsschild zonder borstelharen, de abdominaalstippen als bij v i o- 

 1 a c e u s, de sculptuur als bij c o r i a e e u s, veel grover dan bij v i o 1 a e e u s; de voorkaken staan tus- 

 schen beiden in. 



ƒ/. Kolbe (Deutsch. Ent. Zeit. 1913) beschrijft ook een hybride van C. violaceus en auro- 

 u i t e n s. 



') Dr. Fr. Sokolar: „Was istCarabus catenulatus Scop. ? ; in: Societas Entomologica, XXVII 

 N°. 3., 3 Febr. 1912. 



