8 II. Carabidae. - Carabus. 



geduid. Volgens Paul Bom ^) vertoont C. m o n i 1 i s, uit België en Engeland, veelal 16 — 18 inter- 

 vallen, met 4, in de plaats van 3, primaire intervallen. In meer oostelijk gelegen streken van 

 Europa zelfs met 20 intervallen (met 5 primairen), ook met 16 intervallen met 3 primairen en ook 

 wel met 24 intervallen en 6 primairen. Bij de vele exemjilaren uit Nederland, die ik zag, zijn mees- 

 tal 3 primaire intervallen voorhanden, een 4e langs den zijrand is soms iets aangeduid. De var. 

 inferrvptus Beuthin (B.16) werd bij Tiel en Oosterbeek gevangen; de secundaire ribben zijn bij 

 twee exemplaren uit Tiel geheel, bij een derde uit Oosterbeek grootendeels in eenige langwerpige 

 bultjes opgelost. 



Volgens de waarnemingen van de Patres Wasriiann en Emchkamp bij Valkenburg, waar Cara- 

 bus m o n i 1 i s in vele jaren (b.v. in 1917) zeer algemeen was, komt 96 % op den bronskleurigen 

 vorm (lichter of donkerder bruin, roodbruin of groenachtig), slechts 4 % op den blauwen vorm voor. 

 Wat de sculptuur der dekschilden betreft (primaire, secundaire en tertiaire ribben tusschen de 

 korrelrijen) overweegt bij den blauwen vorm de primaire over de andere sculptuur-aanduidingen, 

 die zelden secundair, nimmer tertiair wordt, ook niet bij de (^^. Bij den bronskleurigen vorm is de 

 primaire sculptuur bij de $$ veel algemeener dan bij de (J(^, waar vooral de tertiaire sculptuur 

 overwegend is, welke als verder ontwikkelden sculptuurvorm moet beschouwd worden (bij het (^ 

 in de ontwikkelingsrichting vooruitgeloopen). De, in hare blauwzwarte kleur steeds constante, 

 blauwe vorm van m o n i 1 i s maakt den indruk van een recessiven vorm te zijn. Merkwaardig is 

 dat Pat. Was)nann bij zijne kruisingsproeven voor C. m o n i 1 i s, bij de kruising van m o n il i s cj 

 blauw met $ bronzig en van m o n i 1 i s (^ bronzig met $ blauw eieren verkreeg (in het eerste geval 

 bij twee proeven zelfs talrijke), bij kruising van gelijkkleurige individuen van den bronzigen vorm 

 daarentegen niet. Dan verkreeg hij ook eenmaal een ei van de ki'uising van m o n i 1 i s (^ met 

 a u r a t u s $. Jammer dat in geen enkel geval het zoo moeielijke opkweeken der Carabus- 

 larven gelukte. 



Interessant is nog, dat Pat. Wasmann in 1917, waar in den tuin van het Ignatius-College C. 

 p u r p u r a s c e n s, van af het midden Juni, vrij algemeen was, naast 16 individuen met normale 

 sculptuur, slechts 4 individuen der, tengevolge van plaatselijk samenvloeien der ribben op de 

 dekschilden, gevormde aspernlus-sQ\i\-pi\\uv vond, welke op verschillende tijden in de tweede helft 

 van Juli geheel op dezelfde plaats van den tuin gevonden werden, zoodat deze sculptuur-aber- 

 tie,niettegenstaande hare individueele verscheidenheden,als erfelijke (van dezelfde ouders afstam- 

 mende) aberratie is aan te duiden. 



Paring tusschen m o n i 1 i s en p u r p u r a s c e n s gelukte aan mo n i 1 i s ^^ nimmer, niet- 

 tegenstaande veelvuldige paringspogingen. Nog wordt medegedeeld, dat de eieren van p u r p u- 

 r a s o e n s, niettegenstaande de aanzienlijke grootte van deze soort, niet grooter zijn dan de 

 eieren van m o n i 1 i s ; zij zijn ternauwernood breeder-cylindrisch bij iets geringere lengte (p u r- 

 p u r a s c e n s-ei ö\ X 2| mm.; monilis-ei: SVs X 2^/5 mm.). 



(". cancellatiis IHig. (granulatus F.) (C.N.I.43.2.10 en B.101). Volgens Reitier is het type ojd de 

 bovenzijde koperkleurig, het Ie sprietlid rood; dekschilden met krachtige primaire ketenstrepen 

 en verhevene secundaire ribben; de tertiaire tusschenruimten zijn zoo goed als niet ontwikkeld; 

 bij var. carinatus Charp. (fusus Palliardi 2) ) (B.101) zijn de secundaire ribben hoog, de keten- 

 strepen zeer oppervlakkig aangeduid; exemplaren als het type, maar met roode dijen, behooren 

 tot var. femoralis Gëhin (haematomenis Kr., riifipes Kr, rufofemoratus Letzn.) (B.101). Hubenthal 

 (Ent. Blatt. 1915) beschouwt haematomerus = rufipes = rufofemoratus als eene var. uit Silezië, dus 

 niet s\Tioniem met femoralis Géhin. Evenzoo gekleurd is var. tnherculatus Dej. uit Oost-Pruissen 

 en Silezië; hier zijn de ketenstrepen en de secundaire ribben sterk ontwikkeld; evenals tuhercnlatus 

 is de var. Letzneri Kr., bij welke de bovenzijde fraai helder groen is; bij Schilsky is met deze var. 

 sjnioniem: viridis Letzn., welke, evenals tnherculatus, niet in ons gebied voorkomt; het fraai 

 groene exemplaar met zwarte pooten, uit Blijenbeek in Limburg, dat ik daarvoor hield is, volgens 

 H. Kolbe, eene kleur-aberratie van het siibcarinatu s-ras (L.IX en B.101) (a. viridis Everts — 

 non Letzn. B.101) ). Bij alle Nederlandsche exemplaren dezer soort is het Ie sprietlid rood^). 



Jn: Entom. Rundschau, 29 Jahrg. 1912, no. 4, p. 27—29 werd door Prof. H. Kolhe (üeber die 

 Rassen von Carabus cancellatus in Deutschland) een door hem ontworpen overzicht der 

 verschillende rassen gegeven, waarvan de navolgenden, door hem onderzocht, uit Nederland be- 

 kend zijngeworden(L.IX). Volgens hem is het type (nominaatvorm) van Illiger (een § wordt in het 

 Berlijnsch Museum bewaard) smal-ovaal, eenigszins langwerpig, op de bovenzijde eenigszins koper- 

 glanzig-groen ; de langsribben en de rijen tuberkels middelmatig sterk ontwikkeld en op dezelfde 



') Zie: P. Bom, Carabus 111 o n i 1 i s und seine Formen, in: Ins. Borse 21.1904. — Nocli einmal 

 Carabus ni o n i 1 i s Fabr. und seine Formen, l.e. 22 1905. — Weitere Erörterungen über Carabus 

 monilis nnd seine Formen (Ins. Börse 2:i, 1906). 



Ook: Dr. F. Sokular, „Carabus monilis F. und seine Farben-Varietiiten," in: Ins. Börse. 

 22. 1905. 



^) Volgens 1'reudhomme de Borre naderen de Belgische exemplaren van Car. cancellatus min 

 of meer de var. fusus Palliardi. 



') De var. *nigricornis Dej., met geheel zwarte sprieten on pooten, komt in Oostenrijk voor. 



