IV. Hygrobiidae. - Hygrobia. — V. Dytiscidae. 47 



den naam Hennaniii F. (1775), Oliv. (1795), zoodat de soort II. Ilcriiianiii F. (= tai-da Hrbst.) 

 moet heeten, zooals (alvorens Bedel verkeerdelijk Hermanni als Agabus undulatus 

 duidde) door alle oudere schrijvers, tijdgenooten van Fabririus, als zoodanig werd opgevat. 



De verschillende auteuis beschrijven de kleur van het halsschild aldus: de voor- en achterrand 

 zwart, overigens roestrood of bruingeel. Er komen echter ook exemplaren voor, bij welke de zijran- 

 den eveneens zwart zijn, waardoor het halsschild dus alleen in het midden roestrood of bruingeel en 

 aan alle randen zwart geklemd is. Ze zijn vrij zeldzaam, ongeveer 10 %. Deze kleur-aberratie noem- 

 de ik: circa m ïl ii a nov. ab. (li. 92). 



Bij ovei'gangsvormen vertoont de zwarte voorrand van het halsschild eerst neiging om aan 

 weeiszijden naar den zwarten achterrand uit te zakken; dan heeft men exemplaren bij welke de zij- 

 randen niet meer geheel geel, maar hier en daar met zwarte stippen bedekt zijn, om eindelijk de 

 hierboven beschrevene ab. te verkrijgen. — Behalve het verschil in teekening van het halsschild, is 

 ook de zwarte teekening op het voorhoofd (met den clypeus) veranderlijk. Op den kop bevindt 

 zich, aan weerszijden tegen den binnenrand der oogen, eene tamelijkbreede, donkere vlek, welke 

 naar voren, eenigszins onregelmatig, smaller wordt en meestal tot aan de bovenlip, of zelfs iets 

 daarop, doorloopt; de, als eene gebroken lijn, naar achteren hoekig gerichte, voorhoofdsnaad be- 

 vindt zich in den regel op de gele grondkleur. Er komen ook wel exemplaren voor, bij welke over 

 dien naad eene smalle, zwartachtige verbinding tusschen de genoemde zijvlekken loopt, welke ver- 

 binding zich naar achteren in eene driehoekige vlek voortzet ; die donkf re kleuring kan wat meer of 

 wat minder ontwikkeld zijn, doch zich ook wel over den geheelen clypeus zoo zeer uitbreiden, dat 

 dit geheel zwart is, of nog slechts een paar rondachtige, gele vlekjes overblijven; ik noemde deze 

 c o n j II n c t a nov. ab. (B. 93). 



Op de dekschilden vertoont deze soort eene vrij lange, dunne, vlasachtige, gele beharing, welke 

 iets over het midden begint, aldaar kort en in rijen geplaatst is, doch naar achteren allengs langer, 

 dichter en verwarder wordt; door de dekschilden met een fijn borsteltje op te schuieren wordt deze 

 beharing eerst goed zichtbaar. De heer C. J. Dixon nam eenmaal waar, hoe een Hygrobia, 

 evenals een waterspin, zich boven op het kroos in de zon lag te koesteren. — Bij eene monstruosi- 

 teit uit Loosduinen( waar de soort, in de modder van slooten op zandgrond, algemeen is) is het hals- 

 schild in 't midden, van voren en van achteren, ingeknepen, waardoor de zwarte vóór- en achter- 

 rand met eene korte verbinding aaneenstooten. 



V. Familie DYTISCIDAE i) (C. N. I. 113). 



Prof. Herm. Kolhe '^) bespreekt, in een paar zeer belangrijke studies, de plaatshebbende mutatie 

 bij een aantal D y t i s c i d e n — $?, bij welke naast gewone, primaire, gladde $$, gedifferentieer- 

 de, sterker gesculptureerde, superieure vormen (als sprongvarieteiten ) ontstaan zijn, terwijl geen 

 spoor van tusschenvorm bekend is. De sterker gesculptureerde vorm is klaarblijkelijk het doel der 

 voortgaande verdere ontwikkeling en wijziging der soort. Dergelijke soorten zijn derhalve als 't 

 ware nog niet gereed, ze zijn nog steeds in de vervorming en ontwikkeling begi-epen. Nog niet alle 

 individuen van den primairen $-vorm hebben zich tot dien ontwikkelings-voorrang aangesloten. 

 De gegroefde en sterker gesculptureerde $$ hebben een hoogeren trap dan de primaire gladde $$ 

 bereikt. 



Bij deze mutatie komt ook de erfelijkheid van dit nieuwe kenmerk in aanmerking. 



De onmiddellijke oorzaak moet gezocht worden in het beter vasthouden van het $, bij de copula- 

 tie, op een ruw dan wel op een glad dorsaal -oppervlak van het $; de mindere geschiktheid op een 

 glad oppervlak werd reeds eenigermate verholpen, doordat, bij de (^i^, aan de voortarsen en gedeel- 

 telijk ook aan de middeltarsen, door verbreeding en vervorming van eenige leedjes, op elk een zuig- 

 schijf ontstaan is, welke op de onderzijde, binnen de zuigruimte, nog bovendien een aantal zuig- 

 napjes vertoont. 



Het sterkst uitgedrukt ,in ons gebied, vindt men mutatievormen bij D y t i s c u s-soorten ; ook 

 bij een aantal andere D y t i s c i d e n zijn dergelijke voorbeelden bekend, waarop ter plaatse na- 

 der gewezen wordt. 



') R. van Dorsselaer, Les Dytiscides de Belgique; in Bulletin de la Soc. Entom. de Belgique, 

 T. I 1919. 



Zie ook een interessant artikel van J. Sainte-Claire Deville, Captures de Coléoptères aquatiques dans 

 Ie Nord de la France (Buil. Soc. Entom. de Belgique, Tomé II, 1920). 



en Dr. A. Reclaire, Iets over het leven der waterkevers, in: Entom. Berichten, N°. 45. 



=) H. Kolhe. Ueber Mutationen und Atavismen deutscher und auswartiger Coleopteren und anderer 

 Insekten, in: Deutsche Entomol. Zeitschr. Jahrg. 1920 Doppelheft III/IV 1921, p. 386—408. 



Ueber Mutationsformen bei Coleopteren; „Zeitschr. für wissenschaftl. Insekten -biologie" (Bd. 



XVI (1. Folge Bd. XXV), 1920, Heft 3/4, p. 49 — 63). 



Zie, in verband hiermede ook : Hugo de Vries, Die Mutationen und die Mutationsperioden bei der Ent- 

 stehung der Arten. 64 pag. met 8 Fig. Leipzig 1901. (Verh. d. Gesellsch. deutscher Naturforscher und 

 Aerzte. 73. Versamm. 1901); en: Die Mutationstheorie. 2 deelen. Leipzig 1901 — 1902. 



