214 XXI. XiTiDunDAE. - Heterostomus. Brachypterus. 



Het sub-gen. Heterostomus J. Du Val ^) (C.X.I.472) is bij Ganglbmter en Reitter een af- 

 zonderlijk genus, dat van Brachypterus Kugelaun onderscheiden is door de breede gedaante, het 

 breede halsschild, welker, iets naar achteren uitstekende, achterhoeken de schouders der dekschil- 

 den omvatten. De dekschilden zijn aan het uiteinde, naar binnen tot den naad, scheef afgeknot; de 

 beide onbedekte tergiten zijn groot, bij het o i^og met een klein anaal-segmentje. De larven leven in 

 de bloemen van A n t i r r h i n u m- en L i n a r i a-soorten en voeden zich met stuifmeel. Om te 

 verpoppen kruipen zij in den grond (wat ook met de larven van Brachypterus plaats 

 heeft, die zich met het stuifmeel van brandnetels voeden). 



Heterostomus cinereus Heer (C.X.I.472.2.3 en L.VIII) moet heeten: villiger Reitt. (cinereus Er., 

 non Heer; plumbeus Guilleb., laticollis Guilleb.). Deze soort is nog bij Doetinchem en Mook ge- 

 vangen. 



H. gravidiis lUig. (C.X.1. 472. 2.1, L.VIII en B.102) moet heeten: pulicarius L. (lepturoides Scop., 

 gravidus Illig., scutellatus Kugel., agaricinus Hrbst., flaviclavis Rey). Terwijl bij het donkerbruin 

 behaarde t\^je de sjirieten geheel, de voor- en meestal ook de middeljiooten, soms alle pooten, roest- 

 rood zijn, bij var. linariae Steph. alleen het Ie sprietlid zwart is, zijn bij een exemplaar uit Amster- 

 dam de sprieten totaal zwart; ook zijn hier de middel- en achterpooten zwart en vertoonen de voor- 

 pooten nog slechts een schijn van rood (ik noemde deze melanistische vorm: a. nigricornis 

 (B.102). Ganglhauer en Reitter noemen var. linariae Steph. (Cornelius) (C.N.I.472.2.2) een kleineren 

 vorm van deze soort (B. 102) ; bij Ganglhauer en Grouvelle is hiermede synoniem : laticollis Kust., ter- 

 wijl bij Reitter deze laatste synoniem is met de a. cinereiis Heer (L.VIII en B.102) doelende op wit- 

 achtig-grauw behaarde exemplaren (Beek bij Xijmegen). De in de „Col. Xeerl" bedoelde H. lina- 

 riae Cornelius zou dus geen afzonderlijke soort, of var. van pulicarius zijn. 



Brachypterus u n i c o I o r Kust. ( ?ater Motsch.) (B.96) .Deze soort, welke door Küster (Kaf. 

 Eur. XVIII 1849, 29) uit Sardinië (Cagliari) beschreven is, doch ook in andere streken van het Mid- 

 del], zee-gebied (Sicilië, Xapels, Zuid-Frankrijk, Algerië) en, volgens Schilsky, ook in Oostenrijken 

 zelfs bij Hamburg is gevangen, komt eveneens in Xederland voor; een exemplaar uit den Haag 

 werd zelfs, voor bijna 40 jaren, door Reitter, als zoodanig gedetermineerd; meenende, dat hier aan 

 eene vergissing of verschrijving moest gedacht worden, plaatste ik het echter later in de collectie bij 

 B. g 1 a b e r Steph. (non Xewin.). Volgens Küster gelijkt deze soort zeer op g 1 a b e r, zij is echter 

 kleiner, slanker, meer zwart gekleurd, dunner grijsachtig behaard en daardoor iets glanziger. In 

 hoofdzaak zou zij te onderscheiden zijn door het, vooral naar den top, bruinachtig-geelroode tweede 

 lid der pekzwarte sprieten. De koji is dicht en sterk rimpelig bestippeld, het halsschild tweemaal 

 zoo breed als lang, met sterk afgeronde zijden, naar voren iets meer versmald, met afgeronde ach- 

 terhoeken, diep, maar slechts matig dicht bestippeld. Schildje grof bestippeld, voor het midden 

 dwars ingedrukt. Dekschilden meer dan 1 h maal zoo lang als- en minder glanzig dan het halsschild, 

 evenzoo bestippeld, nagenoeg zonder den eigenaardigen blauwgroenachtigen (of loodkleurigen) 

 glans, welke bij g 1 a b e r zoo opvallend is. Pooten zwart, tarsen pekbruin. 



Volgens A. Murray (Monograph of the family of Xitidulariae, in: Trans. Linn. Soc. Lond. XXIV. 

 1864, 241), die echter geen type van Küster zag, maar wel een exemplaar van von Kiesenwetter uit 

 Sicilië ontving, is de kleur der sprietwortel-leedjes, als soortkenmerk, van weinig of geen beteeke- 

 nis, daar ook vele exemplaren van g 1 a b e r met roodachtige sprieten en lichter gekleurd 2e lid 

 voorkomen; gewoonlijk is het eerste lid donker, het tweede roodachtig en worden de overige leed- 

 jes, tot aan de pekzwarte knots, geleidelijk donkerder. Murray noemt de soort grooter en meer ge- 

 welfd dan g 1 a b e r, het tegendeel dus van wat de auteur {Küster) zegt, en beschrijft de kleur van 

 het 2e sprietlid als niat van die der overige leedjes te verschillen. Het komt hem voor alsof Küster 

 de beide soorten verward heeft en zijn u n i c o 1 o r zou hebben beschreven naar exemplaren van 

 g 1 a b e r, daarbij de kenmerken in de beschrijving der tegenstelling zou hebben verwisseld. Toch 

 noemt hij de soort terecht iets of wat gladder dan g 1 a b e r en de bestippeling wat meer ver- 

 spreid, bovendien de voorhoeken van het halsschild meer recht en minder neergebogen, doch ziet 

 overigens, behalve de door hem genoemde punten, weinig verschil tusschen beide soorten. 



Xa een vrij groot materiaal van in- en uitlandsche exemplaren van B r a c h y p t e r u s-soorten 

 te hebben bestudeerd, kom ik tot de overtuiging, dat de beschrijving van Küster grootendeels v o 1- 

 komen juist is; unicolor is doorgaans kleiner dan g 1 a b e r; de zijden en achterhoeken 

 van het halsschild zijn eveneens volkomen afgeiond ; de kleur van het 2e sprietlid is echter soms 

 even donker als de rest der sprieten. Ook komen goed uitgekleurde exemplaren voor, bij welke de 

 sprieten, behalve het Ie lid en de knots, meer roodbi'uinachtig en zelfs ook enkele, bij welke de poo- 

 ten en vooral de dijen roodbruin zijn; deze laatste, welke ik rufipes nov. ab. noemde, werd 

 bij Scheveningen gevangen. Oveiigens zag ik de soort uit Xootdorp, Utrecht, Kralingen en St. Pie- 

 ter bij IMaastricht. 



') Grouvelle geeft hiervoor den nieuwen naam Braehypterolus, aangezien reeds vóór 

 Jacq. Du Val (1858) de benaming Heterostomus door Bigot (1857) voor D i p t e r a gegeven is. 



