308 XLIV. ScARABAEiDAE. - Heptaulacus. Aegialia. Odontaeus. Ceratophyus. Geotrupes. 



vermeld wordt. De a. atramentarius Er. is nog bij Apeldoorn en op meerdere plaatsen in Limburg 

 gevangen. 



Heptaulacus testudinarius F. {C.N.II.37.8.2) is nog bij Velp en Hilversum, Maart, gevangen. 



Aegialia') sabuleti Payk. (C.N.II.37). Reuter vermeldt niet het zeestrand van Koord- 

 Duitschland, maar noemt o.a. de Rijnprov.; in het zand der rivieren. 



A. arenaria F. (globosa Latr.) (C.N.II.37.9.1). O. Schneider zegt: dat de opgave van Seidlitz 

 (Fauna Baltica 2 Auf 1. p. 145) dat de dekscliilden „zeer fijn gestreept" zijn, niet past op de talrijke 

 exemplaren van Borkum en van andere vindplaatsen, want minstens de binnenste strepen zijn 

 bij allen ki'achtig ingedrukt en daardoor zeer duidelijk. De kerving in de strejjen, waarop Verhoeff 

 zijne var. rufoides duidt, vertoont zich bij vele exemplaren, is echter bij een groot materiaal zoo 

 wankelbaar, dat door dit alleen het aannemen van deze var. te verwerpen is. M.i. zijn de strepen 

 op de dekschilden tamelijk fijn, de binnenste meestal wat scherper ingegraven ^). 



Odontaeus =i) armiger Scop. (mobilicornis Fabr., bicolor F., obliteratus Muls., recticornis Muls). 

 (C.N.11.38.10.1) is nog bij \elp, Juni en Epen (Limb.) gevangen. Mulsant noemt exemplaren bij 

 welke de bovenzijde roodbrvun, de onderzijde geelbruin is: a. *fidvus INIuls., die met geheel geel- 

 bruin lichaam a. *testaceus Muls. Boucomont rekent dit genus tot een tribus B o 1 b o c e r i ui. 



Ceratophyus Typhaeus L. (C.N.II.39.11.1). Kleine, zwak gehoornde $ exemplaren zijn var. 

 p u m i 1 u s Mrsii. (L.VIIl) ^). Boucomont brengt de soort tot een genus Typhaeus Leach (Mino- 

 taurus Muls. et God.), sub-gen. Typhaeus i. sp. 



Cieotrupes ^) nuitator Mrsh. (stercorarius De Geer, politus Malinovky, virescens Muls.) (C.N.II. 

 40.12.1) is zeer verbreid in de provinciën Utrecht, Gelderland, Overijssel en Noord-Brabant. Ook 

 bij Noordwijk Lisse, en Hilversum, Velzen, Roermond en Vlodrop (Limb.). 



C. hypocrita Serv. (? pilularius L.) (C.N.II.40.12.4 en B.25). Bij Boucomont heet de soort: 

 niger Marsh, (hypocrita (stercorarius var.) 111., pilularius L., substriatus Muls., subvirescens Muls.). 

 Deze soort is niet in Reitters Fauna Germanica vermeld. Merkwaardig is dat zij in Nederland zoo- 

 zeer verbreid is en op sommige plaatsen zelfs algemeen; zoowel in de kuststreek als zelfs in Lim- 

 burg (Venlo en Well). Zie Mr. D. L. Uijttenboogaart, in Ent. Ber. No. 25, 1 Sept. 1905. 



€!. sylvaticus Panz. (C.N.II.41.12.5) heet bij Boucomont: stercorosus Scriba (sylvaticus Panz., 

 inaequalis Fald., amethysticus Muls., juvenilis Muls., nigrimis Muls.). Exemplaren met violette 

 dekschilden noemt Dalla Torre : a. v i o I a c e u s. Ook zouden exemplaren met groene dekschilden 

 (a. *vindis D. Torre) in Tirol voorkomen. Een exemplaar met eenigszins groenachtigen schijn 

 bezit ik uit Steenwijk. 



«. vcrnalis L. (laevis Haworth) ") (C.N.II.42.12.6). O. Schneider bericht het navolgende: 4 Z/j/»t 

 zegt, dat G. v e r n a 1 i s op het eiland Borkum donker violet is, niet zelden met zwartgroenen of 

 zwart koperkleurigen schijn en de exemplaren steeds kleiner zijn dan den normaalvorm, wat echter 

 niet geheel juist is; de grootte wisselt tusschen 10 tot bijna 18 mm., evenals elders (Juist, Norder- 

 ney. Spiekeroog, Wangeroog). Bij a. o b s c u r u s Muls. is de bovenzijde matzwart, de onder- 

 zijde blauwzwart (bij Apeldoorn). Zelden komen exemplaren voor (a. inmlaris O. Schneid.) (in 

 Nederland ook nog op Texel gevangen) met lichtere bronskleur met violetten rand; het heldere 

 blauw dat deze soort elders meestal heeft, komt daar nimmer voor. Deze var. komt het meest 



') A. Schmidt, S c a r a b a e i <l a e: A e g i a 1 i i n a e etc. Catalogus Coleopterorum, Junk-Schcnk- 

 linii, Pars. 12, 1912 en A e g i a 1 i i ii a e etc. 1913. CL (Wytsman, Genera lusectorum). 



^) Op blz. 38, C.N.II, regel 1 v. b. „rufus" verbeteren in „rufa". 



^) A. Boucomont, G e o t r u j) i d a e, 19(12. VII {W ijtsnm/i. Genera Insectdruni). ld. Scarabaei- 

 d a e, G e o t r u p i n a e, Coleopteronuii Catalogus, j iiiik-Sc/iciikHiii.i. l'ais 16. 1912. 



*) Zie: A. Spaneu, Beitriige zur IMologie iinserer einheiniisehen Uusskiifer (Ceratophyus u. 

 Geotrupes) in: Deutsch. Kut. /eit. 1910. 



') Zie: Dr. A. C. Oudemans: „Een G e o t r u p e s-leger, in: Entoniol. Berichten, Deel V, No. 114, 1 

 Juli 1920 en K. Schots: Das Stridulationsorgan bei einiger G e o t r u p e s-Artcn (Ins. Börse 23, 86 — 87, 

 1906). Het vaste gedeelte, de wrijf plaat op de naar binnen gekeerde zijde van de achtercoxae, bestaat 

 uit een schuin staanden bult, waarop, bij de onderzochte soorten, 60 — 90 groeven voorhanden zijn. Het 

 beweegbare gedeelte bevindt zich aan den achterrand van drie sterniten. Nabij het midden van het li- 

 chaam is de achter(boven-)rand van de sterniten, over een koit gedeelte, door een scherpen kant of lijst 

 als 't ware verdubbeld. Deze kant vormt het actieve deel van het stridulatie -orgaan. De kever stridulcert, 

 door de achtercoxae iets o]) te helTeii en het achterlijf op en neer te bewegen; daarbij beweegt hij de wrijf- 

 kant snel over de groi'\ en van de wrijfplaat en brengt aldus een toon voort. 



•) Zie: U. von Cltditptns, Aus dem Ehelebeu vou Geotrupes v e r n a 1 i s L., in: Deutsch. Ent. 

 Zeit. 1919. 



