XLIV. ScARABAEiDAE. - Geotrupes. Gymnopleurus. Sisyphus. Onthophagus. 309 



nabij de var. splendens Er. uit Vallombrosa (Italië) ^). De fraai groene var. *autumnalis Er. zou 

 in de Mark Brandenburg gevangen zijn. 



G. 13 y r e n a e u s Cliarp. (vernalis var. Muls.; politus (vernalis var.) Muls.) (C.N.II.42.12). 

 Volgens Boucomont in West- en Middeleuropa. Zij zou ook in de Rijirprovincie en ook op de 

 Lüneburger heide, tot aan de Elbegrens gevonden zijn. 



Gymnopleurus^) M o p s u s Pallas (Geoffroyi Fuessl., pilularius Muls. non L., obtusus 

 Muls.). In West-Duitschland, o.a bij Bingen in de Rijnprov. Het genus Gymnopleurus 

 Illig. bij de Coprini (C.N.II.14.V.), vóór Sisyphus, aldus bij te voegen: 



1 Middelschenen, evenals de achterschenen, slechts met één eindspoor. De middelcoxae 

 convergeeren sterk naar achteren. Achterpooten verlengd. Schildje niet zichtbaar. 

 Achterschenen met drie grootere eindtanden. Voortarsen voorhanden. Achtertarsen 

 normaal, slechts aan eene zijde met haren bezet ^). Voordijen verbreed, met een tandje 

 aan den achterrand. Dekschilden met eene diepe uitsnijding achter de schouders. . . 



Gymnopleurus Illig. 

 De soorten van dit genus maken uit versche koemest, bij heeten zonneschijn, mest ballen, die zij 

 het liefst aan hellingen, voor haar broedsel, loodrecht ingraven. De kevers zijn in den heeten zonne- 

 schijn zeer levendig en vliegen snel, met gesloten dekschilden. Bij G. M o p s u s zijn de zijden van 

 het eerste sterniet in de zijdelingsche uitsnijding der dekschilden gekield en zet zich deze kiel in 

 rechte richting voort in den verhevenen zijrand-kant van de achterste sterniten. Dof zwart, zeer 

 fijn korrelig. Lengte 12 — 16 mm. 



Middelschenen met twee eindsporen. Middelcoxae parallel aan elkaar en ver uiteen- 

 staande. Achterpooten zelden verlengd. Schildje veelal zichtbaar. Zie verder in de 

 tabel, l.c, bij 1 Sisyphus. 



Sisyphus Schiifferi L. (arachnoides Fourcr., longipes Scop., subemarginatus Muls., 

 subinermis Muls., Tauscheri Fisch.) (C.N.II.42). In de „Fauna Germanica" zegt Reuter, dat de 

 witachtige zelfstandigheid aan de zijden van het lichaam, wel van kalkhoudende uitwerpselen 

 afkomstig zou zijn. 



Genus Onthophagus Latr. (C.N.II.43). De larve komt na 10 dagen uit het ei; is in ongeveer 

 2\ maand (volgens Reuter) volwassen; de poptoestand duixrt slechts korten tijd. De larven be- 

 zitten een intrekbaar vleeschbultje op den rug, waardoor de beweging gemakkelijker gemaakt 

 wordt. 



Onthophagus taurus Schreb. (rugosus Poda, morio Brullé) (C.N.II.44.13.1). Exemplaren met 

 geheel zwartgroene bovenzijde zijn: a. *nigrovirescens Muls. 



O. Amyntas Oliv. (Hübneri F., Tages Oliv.). Deze soort zou in de Rijnprovincie voorkomen. 

 Zij is aldus aan het hoofd van de tabel (l.c.44) bij te voegen: 



1 Clypeus in beide seksen slechts met eene dwarslijst of met een bultje, deze steeds van 

 den achterrand van den kop verwijderd. Zwart, lichaam kort zwart bewimperd. 

 Clypeus bij het (^ met eene gebogene dwarsplaat, welke aan de zijhoeken veelal ge- 

 tand of hoekig is, bij het $ met een bultje in het midden. Halsschild bij het $ gewoon 

 gewelfd, bij het (^ voor het midden met eene dubbele uitranding, die zijdelings hoekig 

 of bultig begrensd wordt. Metasternum bij het $ gegroefd, bij het (J steenrood be- 

 haard en met eene vlakke groef. Lengte 6^—11 mm Amyntas Oliv. 



Clypeus met twee dwarslijsten, van welke de voorste bij het (^ veelal slechts zwak 

 aangeduid is, in welk geval echter de achterste den schedelrand genaderd en veelal 

 hoornachtig ontwikkeld is. Zie verder l.c. tabel bij 1. 



O. fracticornls Preyssl. (irroratus Fald.) (C.N.II.45.13.2). Bij a. *bicolor D. Torre vertoonen de 

 dekschilden een zwarten band ; wordt deze band zeer breed, zoodat nog slechts de top en de basis der 

 dekschilden geelachtig blijft, dan ontstaat de a. ni a r g i n a t u s Muls. (bij Nijmegen en Ommen), 

 met welke bicolor te vereenigen is; het zwarte midden kan nog roodgeel gespikkeld zijn. 



O. 1 e m u r F. (C.N.II.45). Bij a. *curvicinctus Muls. {cinctus D. Torre) vertoonen de dekschil- 

 den een zwaj^ten band. 



') In Zuid-Europa (kust van Illyrië) komt nog eene fraaie a. *ci/(imcoUis Depoli voor. Het halsschild is 

 als bij het type, blauw, de dekschilden helder goudgroen met blauwen rand, als bij de meest extreme 

 exemplaren van a. * autumnalis Heer. 



-) J. J. E. Gillet, Scarabaeidae: Coprinae I, Coleopter. Catalog, Junk-Schenklinq. Pars 

 38. 1911. 



^) Bij het in Zuid-Europa vertegenwoordigde genus Scarabaeus L. (Ateuchus Weber). 

 ontbreken de voortarsen en zijn de achtertarsen afgeplat en aan weerszijden met lange haarfranjes bezet. 



